جرایم‌فرهنگی و رویکرد آن در جرم‌شناسی صلح‌طلب

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق و الهیات، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

doi
10.22034/jccj.2024.428355.1440
چکیده

جرم‌شناسی فرهنگی به‌عنوان گرایشی نوخاسته در جرم‌شناسی، جامعه‌شناسی و عدالت کیفری، تقارن فرهنگ و فرآیندهای کیفری را در زندگی اجتماعی معاصر بررسی می‌کند. جرم‌شناسی فرهنگی به‌عنوان نقطه تلاقی جرم‌شناسی و مطالعات فرهنگی با فاصله‌گرفتن از علت کاوی‌های عموماً بیرونی و تأکید مفرط بر زمینه‌های فردی و ساختاری، جرم و مجرم را بر ساخت اجتماعی نیز تلقی می‌کند که برای فهم آن‌ها الزاماً می‌بایست به زمینه‌ها، متن اجتماعی و روابط قدرت در جامعه تأملی جدی داشت. مقاله حاضر با نگاهی به جرایم فرهنگی، به شرح و تحلیل سنت جرم‌شناسی فرهنگی و ظرفیت‌ها و چالش‌های آن به بررسی جرم‌زدایی از جرایم ‌فرهنگی و نقش آموزه‌های جرم‌شناسی صلح‌طلب می‌پردازد؛ به توصیف مفهوم جرم و بایسته‌های جرم‌انگاری از منظر گفتمان صلح‌مدار پرداخته و استفاده ابزاری از جرم‌انگاری، در مواردی که در مغایرت با فرهنگ موجه مردم است را مغایر با صلح می‌انگارد. در ایران جرایم فرهنگی نسبت به رسانه‌ها بسیار وسیع و سرکوب‌گرایانه می‌باشد تا جایی که در بسیاری از مواقع موجب برخوردهای سلیقه‌ای به بهانه حمایت از فرهنگ جای فرهنگ‌سازی و نقش فعال رسانه‌ها را می‌گیرد. همچنین در نظام آموزش ‌و پرورش توجه به اصول جرم‌شناسی به‌ویژه در محتوای کتب درسی مورد غفلت قرار گرفته است.