شهر شادمانه به مثابه اجتماع‌گرایی: نگاهی به «اجتماع آینده» در اندیشۀ جورجوآگامبن

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکترای علوم سیاسی- اندیشه سیاسی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران

2 کارشناس‌ارشد علوم‌سیاسی دانشگاه یزد

doi
10.30465/cps.2019.4334
چکیده

جورجو آگامبن، فیلسوف سیاسی و اجتماعی ایتالیایی از جمله متفکران انتقادی معاصر است که با نقد قانون، دولت و حاکمیت به واکاوی اصول حاکم بر سیاست معاصر در غرب می‌پردازد. پژوهش حاضر می­کوشد ضمن بازخوانی اندیشه سیاسی - اجتماعی این متفکر به این پرسش پاسخ دهد که «رویکرد انتقادی آگامبن از چه مؤلفه­هایی تشکیل شده و جامعه مطلوب وی دارای جه عناصر و نشانه­های عملی مشخصی در عرصه سیاست و اجتماع است؟». در پاسخ این فرضیه مطرح شده است که «جامعه مطلوب آگامبن بر مبنای نقدِ پیوند خشونت و قانون و بازسازی تجربه زبانی در اجتماع آینده بنا شده است». برای بررسی فرضیه مذکور از روش توصیفی-تحلیلی بهره گرفته شده است. یافته­های پژوهش نشانگر آن است که رویکرد آگامبن دارای وجه ایجابی قابل توجهی است که با نقد پیوند خشونت و قانون و ایجاد طرحی برای اجتماع آینده، حیات طبیعی را بر مبنای تجربه زبان بازسازی می­کند و آن را وارد حیطه سیاست می­کند. جامعه مطلوب آگامبن، راهکاری عملی برای ورود طردشدگان، نظیر مهاجران، رنگین پوستان، گروه­های قومی، زبانی، دینی و جنسی محسوب می­شود، زیرا با طرد «امر استثناء» به عنوان قاعده و قانون به دنبال بازگشت به عناصر زبانی مادرانه است. جامعه مطلوب آگامبن را می­توان «شهر شادمانه» نامید که نوعی «اجتماع­گرایی» گسترده برای پذیرش تفاوت­ها در عصر تسلط دموکراسی لیبرال است.