پیچیدگی محصول و مشارکت در زنجیره ارزش جهانی مطالعه موردی: ایران و کشورهای سازمان همکاری اسلامی

نویسندگان

1 گروه اقتصاد- واحد تهران مرکزی- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران.

2 گروه مدیریت فناوری اطلاعات- دانشکده مدیریت و اقتصاد -دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 گروه اقتصاد- واحد تهران مرکزی- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران pyaghobi@gmail.com

4 گروه اقتصاد- واحد تهران مرکزی- دانشگاه آزاد اسلامی- تهران، ایران. (نویسنده مسئول) khosravinejad@gmail.com

doi
10.22034/ijts.2022.549208.3606
چکیده

در دنیای رقابتی امروز، یکی از مسیرهای دستیابی به رشد اقتصادی بالاتر ورود به زنجیره‌های ارزش جهانی بوده که یکی از عوامل مؤثر بر مشارکت زنجیره‌های ارزش جهانی، افزایش پیچیدگی محصولات است. بررسی میزان پیچیدگی محصولات بر مشارکت در زنجیره‌های ارزش جهانی در کشورهای سازمان همکاری اسلامی (OIC) در چارچوب مدل گشتاورهای تعمیم‌یافته از اهداف اصلی این مقاله است. برای برآورد مدل از داده‌های تابلویی و سری زمانی برای سال‌های 2018-2008 نمونه‌ای از 56 کشور اسلامی به روش گشتاورهای تعمیم‌یافته و حداقل مربعات معمولی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد «افزایش پیچیدگی محصولات» در کشورهای اسلامی باعث افزایش مشارکت این کشورها در زنجیره‌های ارزش جهانی می‌شوند. همچنین «شاخص جذب فناوری» و «سهم هزینه‌های تحقیق و توسعه» نیز بر مشارکت در زنجیره‌های ارزش جهانی مورد تأیید آماری قرار گرفت. لذا با اتکا به ظرفیت‌های موجود و نتایج تحقیق پیشنهاد می‌شود کشورهای مورد مطالعه ضمن در اولویت قرار دادن برنامه‌های خود جهت افزایش مشارکت در زنجیره‌های ارزش جهانی، جهت تثبیت در زنجیره‌های ارزش جهانی توجه به پیچیدگی و توسعه محصول (تنوع در محصول و ارتقای کیفیت)، جذب فناوری و رقابت‌پذیری، ارتقای همکاری‌های افقی و عمودی برای توسعه فناوری، ایجاد شبکه تبادل فناوری، ارتقای فعالیت‌های تحقیق و توسعه از طریق انسجام‌بخشی سیاست‌های صنعتی- تجاری، فراهم کردن بسترهای لازم در راستای بهبود سیاست‌های توسعه سرمایه انسانی و توسعه سرمایه‌گذاری نیز در دستور کار قرار گیرد.