فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعات انجام شده در حیطه تجارت بین‌الملل بیانگر آنست که تجارت بین کشورها در سطح جهانی و منطقه‌ای را می‌توان به‌عنوان یک شبکه در هم تنیده در نظر گرفت و با استفاده از این شبکه و شاخص‌های آن جایگاه هر کشور و منطقه را مورد بررسی و تحلیل قرار داد. رویکرد تحلیل شبکه و آمارهای منتج از آن که به شاخص‌های تنوع شرکای تجاری معروفند، در بررسی موقعیت کشورها و شرکای تجاری آنها، برخلاف روش‌های دو جانبه که تنها روابط تجاری مستقیم را مورد بررسی قرار می‌دهد، قادراست روابط تجاری غیر مستقیم و کشورهای واسطه در تجارت را در نظر بگیرد. آماره‌هایی همچون تعداد شرکا، شدت درجه، شاخص‌های مرکزیت و موقعیت مرکزی هر شریک در شبکه تجارت، می‌تواند امکان شناسایی و جستجوی ارتباطات و مسیرها در تجارت را فراهم کرده و درک تصویری عمیق تر از جایگاه یک کشور در مناطق و ظرفیت‌های پنهان آن در شبکه تجارت را نمایان سازد و در نتیجه اثرات متقابل روابط تجاری(مستقیم و غیر مستقیم) تمامی کشورها بر یکدیگر را  آشکار سازد. این مطالعه که بر اساس ساخت ماتریس‌های وزنی روابط تجاری تمامی کشورها در شبکه تجارت جهانی در پنج مقطع زمانی در فاصله سال‌های 1998 تا 2018 انجام شده، نشان می‌دهد که روند موقعیت تجاری ایران در طول دوره بررسی ضعیف‌تر شده و شاخص‌های شبکه تجاری کشور پس از دوره‌های اعمال تحریم، شکننده‌تر شده است. بر اساس رتبه‌بندی شاخص ترکیبی مولفه‌های اصلی شاخص‌های تنوع شرکای تجاری، شرکای مناسب و بالقوه برای کشور به ترتیب اولویت شامل کشورهای چین، ژاپن، هند،کره جنوبی، تایلند، سنگاپور، تایوان، امارات متحده، اندونزی، هنگ کنگ، ترکیه، مالزی، پاکستان، عربستان سعودی و فیلیپین است؛ گرچه کشور ایران  نتوانسته از تمامی ظرفیت‌های تجاری کشورهای منتخب در روابط تجاری حداکثر استفاده را ببرد.