رابطه ارکان مدل فعال‌سازی هنجار و انگیزش نسبت به صرفه‌جویی با رفتار صرفه‌جویی برق در خانواده‌های تهرانی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روانشناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

4 استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2020.301645.643505
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی رابطه رفتار صرفه­جویی در مصرف برق در سرپرستان خانوارهای تهرانی با هنجارهای اخلاقی و انواع انگیزش نسبت به صرفه­جویی بود. طرح  پژوهش حاضر ئوصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری تمامی سرپرستان خانوار شهر تهران در سال 1398 بود. برای نمونه­گیری از روش نمونه­گیری در دسترس با حجم 366 نفر استفاده شد. ابزار سنجش شامل سوالاتی برای سنجش ویژگی­های جمعیت­شناختی و ویژگی­های خانه (DHC)،  مقیاس­های آگاهی از مشکل (PAS)،  اسناد مسئولیت­پذیری و آگاهی از پیامدها  (AROES)، هنجارهای شخصی(PNS)، رفتار صرفه­جویی در مصرف برق  (ESBS)و انگیزش نسبت به صرفه­جویی برق (MTSES) بود. تعداد کل گویه­های برابر با 44 گویه بود. داده­ها به صورت برخط و مدادکاغذی جمع­آوری شدند. داده­ها با استفاده از مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای SPSS 25 و Smart PLS 3  مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته­ها نشان داد که از بین متغیرهای جمعیت­شناختی تنها وضعیت تأهل با رفتار صرفه­جویی در مصرف برق ارتباط دارد. آگاهی از مشکل و اسناد مسئولیت­پذیری و آگاهی از پیامدها، با هنجارهای شخصی رابطه مستقیم و معناداری داشتند و هنجارهای شخصی هم با صرفه­جویی برق رابطه مستقیم داشت. بر اساس یافته­ها، آگاهی از مشکل و اسناد مسئولیت­پذیری و آگاهی از پیامدها و هنجارهای شخصی از طریق میانجی­گری نسبی انگیزش  با رفتار صرفه­جویی در مصرف برق ارتباط داشتند. از بین انواع انگیزش، انگیزش­های یکپارچه، درونی، همانندسازی شده و درون­فکنی شده به ترتیب بیشترین رابطه را با رفتار صرفه­جویی در مصرف برق داشتند. تحریک انگیزش، سازوکار تبدیل مؤلفه‌های مدل فعال­سازی هنجار به رفتار صرفه­جویی برق است.