فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده سابقه وهدف: نخود در ایران در بین حبوبات دارای بیشترین سطح زیر کشت و تولید می‌باشد. این محصول در رقابت با علف‌های‌هرز ضعیف است لذا تشخیص دوره بحرانی کنترل علف‌های‌هرز برای تعیین زمان مناسب مدیریت علف‌های‌هرز و کاربرد علف‌کش‌ها مهم می‌باشد. هدف از اجرای این آزمایش تعیین دوره‌ بحرانی کنترل علف‌های‌هرز نخود در شرایط دیم دشت دهگلان واقع در استان کردستان بود.مواد و روش‌ها: این آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دانشگاه کردستان در دشت دهگلان واقع در استان کردستان از 29 فروردین تا 30 تیرماه سال 1393 اجرا شد. رقم نخود مورد استفاده در آزمایش ILC482 بود. آزمایش دارای 16 تیمار، شامل 7 دوره عدم وجین (تداخل) علف‌های‌هرز و 7 دوره وجین (عاری از علف‌هرز) بعلاوه دوره‌های بدون علف‌هرز(وجین) و تداخل(عدم وجین) تمام فصل به عنوان شاهد بود. تیمارهای تداخل علف‌هرز و بدون علف‌هرز به صورت دوره‌های زمانی صفر، 12، 22، 32، 42، 52، 62، 72 و 92 روز پس از کاشت تنظیم شدند. شروع و پایان دوره بحرانی با برازش معادله به‌ترتیب به دوره‌های تداخل علف‌هرز و دوره‌های بدون علف‌هرز تعیین‌گردید. عملکرد نسبی دانه در تیمارها به صورت درصد از شاهد بدون علف‌هرز تعیین‌گردید. معادله چهارپارامتری لجستیک به عملکرد نسبی دوره‌های تداخل و بدون علف هرز(وجین)، برازش داده شد و سپس دوره‌بحرانی کنترل علف‌های‌هرز براساس 2/5، 5 و 10 درصد افت عملکرد قابل قبول تعیین‌شد.یافته‌ها: تراکم علف‌های‌هرز درطی فصل رشد در دوره‌های تداخل از 17/42-9/98 بوته در مترمربع و به طور میانگین 14/82 بوته در مترمربع بود. میانگین تراکم سلمه‌تره، پیچک‌صحرایی، گلرنگ‌وحشی و تاج‌خروس به ترتیب 8، 4، 1/5 و 0/5 بوته در مترمربع بود که گونه‌های مهم علف‌های‌هرز مزرعه را تشکیل دادند. وزن خشک علف‌های هرز با افزایش طول دوره‌های تداخل به صورت خطی افزایش یافت و به 62/13 گرم در مترمربع رسید. اما افزایش دوره‌های بدون علف‌هرز موجب کاهش وزن خشک علف‌های هرز به تبعیت از معادله نمایی شد و در آخر فصل رشد تقریباً به صفر نزدیک شد. عملکرد دانه تیمارهای شاهد بدون علف‌هرز و شاهد تداخل به‌ترتیب 106/38 و 68/71 گرم در مترمربع بود. بدین ترتیب تداخل علف‌های‌هرز عملکرد دانه را 5/35 درصد در مقایسه با شاهد بدون علف‌هرز کاهش داد. شروع دوره ‌بحرانی کنترل علف‌های‌هرز براساس 2/5، 5 و 10 درصد افت عملکرد قابل قبول 208، 292 و 426 درجه روز رشد (18، 24 و 36 روز پس ازکاشت) معادل 3، 5 و 8 برگی نخود و پایان آن 1234، 969 و 720 درجه روز رشد (79، 67 و 54 روز پس ازکاشت) معادل اواسط پرشدن دانه، انتهای غلاف رفتن و اوایل گلدهی نخود تعیین‌گردید.نتیجه‌گیری: دوره بحرانی کنترل علف‌های‌هرز بر اساس 5 درصد افت عملکرد 67-24 روز از کاشت (از مرحله 5 برگی تا اواخر غلاف رفتن) تعیین گردید.