انقلاب اسلامی و تحول مفهومی حقوق شهروندی در ایران

نویسندگان

1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی- تهران جنوب

doi
چکیده

حقوق شهروندی از جمله مفاهیمی است که در حوزه حقوق عمومی و علوم سیاسی از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است، تا جایی که مفهوم شهروندی در طول تاریخ و در حوزه اندیشه‌های سیاسی همواره سهم به‌سزایی را به خود اختصاص داده است. به نظر می‌رسد که این مفهوم همواره یک مفهوم پایدار و ثابت نبوده، بلکه جریان‌های سیاسی و متغیرهای تاریخی بر باز تعریف آن تاثیرگذار بوده است. همچنین انقلاب اسلامی و اندیشه‌های بنیانگذار آن، امام خمینی (ره)، نیز به شکلی اساسی ماهیت و روندهای حقوق شهروندی در ایران را تغییر داد. این پژوهش تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر مفهوم و حوزه‌های عمومی حقوق شهروندی را بررسی می‌کند. سوال محوری این است که انقلاب اسلامی ایران چه تاثیری بر  تحول مفهومی و روندهای عمومی حقوق شهروندی در جامعه ایران داشته است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که انقلاب اسلامی از دو زاویه بر تحول مفهومی و روندهای حقوق شهروندی تاثبرگذار بوده است. نخست، با گسترش سازوکارهای مشارکت مردمی، روندها و حوزه‌های حقوق شهروندی را گسترش داد. و دوم، با برجسته شدن نقش مذهب در سیستم سیاسی جمهوری اسلامی، مذهب به‌عنوان یک متغیر اساسی مردم‌سالاری را در بطن تحولات اجتماعی ایران نهادینه کرده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی، و روش گردآوری داده‌ها منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی است.