تدوین الگوی توسعه صادرات صنایع هایتک ایران

نویسندگان

1 دکتری مدیریت بازرگانی، بازاریابی، مدرس دانشگاه تهران، ایران

2 دانشیار ، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 استادیار موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی، تهران، ایران

4 استادیار، گروه مهندسی صنایع، واحد علی آباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/ijts.2021.246924
چکیده

صادرات با فناوری بالا هرچند سهم اندکی از صادرات غیرنفتی دارد، لیکن سهم آن از 1.6 درصد در سال 1390 به 0.6 در سال 1396 کاهش یافت. این کالاها در زمره کالاهای باارزش افزوده بالا بوده که می‌توانند به رشد اقتصادی کشور کمک شایانی نمایند. لذا بررسی دلایل افت و سطح پایین صادرات این اقلام و راه‌کارهای افزایش آنها، هدف این مقاله می‌باشد. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از منظر روش گردآوری داده‌ها پیمایشی، و از دید روش، ترکیبی (کمی و کیفی) و در دو فاز صورت گرفته است. در فاز کیفی با به کارگیری روش تحلیل مضمون، معیارهای زیربنایی موثر بر صادرات کالاهای با فناوری بالا، شناسایی و دسته‌بندی شد. به‌این ترتیب که با چهارده نفر از خبرگان در حوزه توسعه صادرات در صنعت هایتک، مصاحبه‌هایی صورت گرفت و مهم‌ترین معیارها استخراج گردید. برای شناسایی و غربال زیر معیارهای موثر بر توسعه صادرات کالاهای هایتک از تکنیک دلفی فازی استفاده شد. در فاز دوم پژوهش با توزیع پرسشنامه در بین شرکت‌های دانش‌بنیان، مدل به‌دست آمده با مدل معادلات ساختاری آزمون شد. تحلیل داده‌ها در بخش کیفی با نرم‌افزار MAXQDA و در بخش کمی با نرم‌افزار SMART PLS انجام شده است. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که "سیاست‌های تشویق و توسعه صادرات" و "تسهیل تجاری" دارای بالاترین تاثیر و "دسترسی بازار" دارای کمترین تاثیر بر توسعه صادرات محصولات با فناوری بالا است. بنابرین عوامل طرف عرضه از عوامل طرف تقاضا از اهمیت بالاتری برخوردار است.