ارزیابی تأثیر کاربرد محرک‎های آلی رشد و مقادیر مختلف کودهای شیمیایی بر رشد، اجزای عملکرد و عملکرد باقلا (Vicia faba L.)

نویسندگان

1 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

2 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

3 گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس، گنبد کاووس، ایران

doi
10.22067/ijpr.2025.91464.1102
چکیده

به‌منظور بررسی تأثیر کاربرد محرک‎های رشد آلی و کودهای شیمیایی بر رشد، عملکرد و اجزای عملکرد باقلا (Vicia faba L.)، پژوهشی در سال زراعی 98- 1397 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گنبدکاووس اجرا شد. آزمایش با هشت تیمار کودی و یک شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای کودی شامل مصرف کودهای نیتروژن، فسفر و پتاس (مصرف 100 درصد NPK)، 100 درصدNPK  + اسیدهیومیک، 100 درصد NPK + متعادل‌کننده آلی رشد (EVEO: Equilibrate Vegetative Organic)، 50 درصد NPK + اسیدهیومیک، 50 درصد NPK+ EVEO و کاربرد منفرد EVEO و اسیدهیومیک بودند. نتایج نشان داد که اثر تیمارهای تلفیقی به‌ویژه کاربرد ۵۰ درصد NPK همراه با اسید هیومیک یا EVEO، عملکردی معادل تیمار ۱۰۰ درصد NPK ایجاد کردند. این ترکیب‌ها به‌طور معنی‌داری سبب افزایش ارتفاع گیاه، تعداد غلاف و دانه، و عملکرد بیولوژیک شدند، در حالی که شاخص برداشت تغییر معنی‌داری نیافت. بیشترین مقدار عملکرد دانه (حدود ۴۸۰۰ کیلوگرم در هکتار) از تیمار  100 درصد NPK + EVEO حاصل شد که نسبت به شاهد، افزایش حدود ۴۳ درصدی داشت. تیمار 100 درصد NPK + اسیدهیومیک نیز با ۳۷ درصد افزایش نسبت به شاهد در رتبه دوم قرار گرفت. عملکرد غلاف سبز نیز در تیمارهای 100 درصد NPK + EVEO، 100 درصد NPK و 100 درصد NPK + اسیدهیومیک به‌ترتیب ۴۲، ۳۸ و ۳۳ درصد بیشتر از شاهد بود. در مجموع، ترکیب محرک‌های رشد آلی با سطوح مختلف کود شیمیایی موجب بهبود معنی‌دار صفات مرتبط با رشد رویشی، اجزای عملکرد و عملکرد دانه گردید. براساس یافته‌های این پژوهش، می‌توان استفاده همزمان از کودهای آلی نظیر اسیدهیومیک و ترکیب EVEO در کنار کاهش نسبی کودهای شیمیایی را به‌عنوان رویکردی زیست‌سازگار و پایدار برای کاهش وابستگی به نهاده‌های شیمیایی و افزایش پایداری تولید باقلا در نظام‌های زراعی منطقه توصیه کرد.