کاربرد مدل مساحت مثلث در پیش‌بینی ضریب هیدروتایم: کمی‌سازی جوانه‌زنی بذر آویشن شیرازی (Zataria multiflora Boiss.) در پاسخ به پتانسیلهای رطوبتی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای اکولوژی گیاهان زراعی، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج ایران،

doi
10.22124/jms.2025.9455
چکیده

شناخت نیاز رطوبتی جوانه‌زنی بذر در پیش‌بینی پراکندگی اکولوژیک و نیز برنامه‌‌‌‌های زراعی‌سازی گونه‌‌‌‌های داروئی ضروری است. در این مطالعه، جوانه‌زنی بذر آویشن شیرازی در پاسخ به سطوح پتانسیل اسمزی (۰، 2/0-، 4/0-، 6/0-، 8/0- و 1- مگاپاسکال) آزمون شد و شمارش جوانه‌زنی روزانه برای 21 روز انجام شد. مدل مساحت مثلث (TAM)، برای تخمین مقادیر هیدروتایم مورد استفاده قرار گرفت. سپس مدل ویبول به مقادیر هیدورتایم برازش داده و میزان جوانه‌زنی تجمعی پیش‌بینی شد. مدل هیدروتایم بردفورد نیز برای پیش‌بینی جوانه‌زنی تجمعی و به منظور مقایسه با کارایی مدل مساحت مثلث مورد استفاده قرار گرفت. براساس نتایج ارزیابی مدل‌ها، مدل TAM با ضریب تبیین (R2) برابر با 92/0 و جذر میانگین مربعات خطا(RMSE)  برابر با 11/0 و ضریب آیکائیک 3317-، نسبت به مدل بردفورد با R2 برابر 90/0 و RMSE برابر با 14/ 0 و ضریب آیکائیک 3047-، از کارایی و دقت بالاتری در پیش‌بینی جوانه‌زنی بذر آویشن شیرازی برخوردار بود. تخمین پارامترهای مدل  TAMحاکی از حداکثر جوانه‌زنی 81 درصد، میزان پتانسیل رطوبتی پایه 81/0- و پتانسیل بهینه 0003/0 مگاپاسکال بود. در مقابل پیش‌بینی میانگین پتانسیل پایه توسط مدل بردفورد به میزان 66/0- و با انحراف معیار 16/0 پیش‌بینی شد. در مجموع، مدل TAM، با پارامترهای کاربردی در تخمین نیازهای رطوبتی بذر، همچون رطوبت پایه، بهینه و حداکثر جوانه‌زنی بذرها و در عین حال پیش‌بینی دقیق‌تر و با اریب بسیار کم، کارایی مناسبی در مدل‌سازی جوانه‌زنی آویشن شیرازی در پاسخ به سطوح رطوبتی نشان داد. دقت و عملکرد مناسب مدل TAM، حاکی از ظرفیت آن در تخمین پارامترهای رطوبتی جوانه‌زنی گونه‌‌‌‌ها می‌باشد.