تأثیر ابعاد اقتصادی-اجتماعی بر جنگلزدایی: کاربرد اقتصادسنجی فضایی
نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22067/jead.2022.17787.0چکیده
فعالیتهای انسان قرنهاست که منجر به تخریب جنگلها شده است. در قرن بیست و یکم، جنگلزدایی یکی از عوامل اصلی تغییرات آبوهوا بوده است؛ چراکه جنگلها از دلایل اصلی کاهش انتشار گازهای گلخانهای هستند. در نیمقرن گذشته کشورهای نیمه جنوبی قاره آسیا به دلیل تغییر ساختار اقتصادی، افزایش جمعیت و گسترش جهانیشدن، متحمل خسارتهای عظیمی از مناطق جنگلی شده است. بر همین اساس در این پژوهش، عوامل اقتصادی اجتماعی مؤثر بر تخریب جنگل با توجه به دادههای موجود در 18 کشور منتخب در نیمه جنوبی قاره آسیا بین سالهای 2005 تا 2015 با استفاده از اقتصادسنجی فضایی بررسی شد. نتایج آزمونهای همبستگی فضایی نشان داد که نادیده گرفتن اثرات همبستگی فضایی باعث خطای تخمین برازش میشود؛ همچنین نتایج برآورد مدل، فرضیه منحنی محیطزیستی کوزنتس برای کشورهای منتخب را با نقطه عطف 5107 دلار تأیید میکند. مطابق با یافتههای تحقیق، افزایش تولید ناخالص داخلی سرانه در سایر کشورها از طریق تحرک بین منطقهای نهادههای تولید موجب افزایش جنگلزدایی در کشور مورد نظر میشود. افزایش نرخ ارز در سایر کشورها به دلیل افزایش واردات محصولات جنگلی از سایر کشورها و عدم قطع منابع جنگلی داخلی موجب کاهش جنگلزدایی در کشور مورد نظر میگردد. افزایش تراکم جمعیت و بیکاری در سایر کشورها به دلیل کاهش فرصتهای شغلی در سایر کشورها و افزایش مهاجرت به کشور مورد نظر و بهدنبال آن افزایش تقاضا برای غذا و افزایش تقاضای زمین باعث افزایش جنگلزدایی در کشور مورد نظر شده است. در نهایت افزایش متغیر شاخص توسعه انسانی باعث کاهش جنگلزدایی در کشور مورد نظر شده است؛ ولی تغییر این متغیر در سایر کشورها تأثیری بر جنگلزدایی کشور مورد نظر نداشته است؛ لذا در دنیایی با رشد اقتصادی فزاینده، پیشنهاد میشود بهمنظور تضمین جلوگیری از تخریب جنگلها در بهبود شاخص توسعه انسانی؛ ریشهکنکردن معضل بیکاری و ریشهکنکردن فقر تلاشها مضاعف گردد. همانطور که نتایج این مطالعه نشان داد جمعیت تأثیر مستقیم و معنیدار بر جنگلزدایی در کشورهای منتخب داشت و با توجه به افزایش رشد جمعیت در سالهای مختلف، پیشنهاد میشود به مسئله جمعیت با نگاه به الزامات توسعهی پایدار توجه بیشتری شود تا کاهش تخریب محیطزیست بهخصوص جنگلزدایی را به همراه داشته باشد. چراکه بر اساس نتایج این مطالعه عدم رشد سریع جمعیت موجب کاهش جنگلزدایی در کشورهای منتخب میگردد.
