بررسی ضمانت‌کیفری نقض اسرار و علائم تجاری از منظر فقه و حقوق ایران و حقوق فرانسه

نویسندگان

1 مدرس و دکتری حقوق خصوصی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران. (نویسنده مسؤول)

2 عضو هیأت‌علمی، گروه حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی حقوق، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران.

doi
10.22034/jccj.2023.421510.1414
چکیده

حقوق مالکیت صنعتی از موضوعات مهمی است که نقش مهمی در توسعه فناوری و صنعتی کشورها ایفا می‌کند. ضمانت کیفری حمایت از این نوع حقوق مالکیت فکری و مصادیق آن مانند اسرار و علائم تجاری کمتر مورد توجه و بررسی قرار گرفته است. هدف مقاله حاضر بررسی ضمانت کیفری نقض اسرار و علائم تجاری از منظر فقه و حقوق ایران و حقوق فرانسه است. این مقاله توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که در فقه، مالکیت فکری و به‌تبع آن اسرار و علائم تجاری مورد حمایت بوده و امکان جرم‌انگاری در حمایت از این مصادیق مالکیت صنعتی وجود دارد. در حقوق فرانسه، مجازات حبس و جزای نقدی به‌عنوان ضمانت کیفری نقض اسرار و علائم تجاری تعیین شده است. در حقوق ایران، اما برخلاف حقوق فرانسه، حمایت کیفری از اسرار تجاری صورت نمی‌گیرد و قوانین جامعی در این‌باره‌ وجود ندارد. در هیچ‌یک از مواد قانون ثبت اختراعات، اسرار تجاری مورد اشاره قرار نگرفته و فقط قانون تجارت الکترونیکی و قانون جرائم رایانه‌ای و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات، به‌طور ضمنی و محدود این حق را مورد اشاره و حمایت قرار داده‌اند. در حقوق ایران در قوانین پراکنده و آن‌ هم‌ به‌صورت مبهم و ناقص به نقض محرمانگی اسرار تجاری اشاره‌ شده است. نکته دیگر حقوق فرانسه برای نقض اسرار و علائم تجاری مجازات سنیگن مالی تا یک‌میلیون فرانک تعیین کرده که این روش همسو با کیفرزدایی بوده و انگیزه جرایم مالکیت صنعتی که عمدتاً مالی است را کاهش می‌دهد، زیرا صرفه اقتصادی ارتکاب جرم تا حد زیادی از بین می‌رود.