فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش خشکی یکی از مهمترین عوامل محدودکننده تولیدات کشاورزی است. برای بررسی اثر پرایمینگ با نانوذرات دی‌اکسید تیتانیوم (TiO2) بر جوانه‌زنی بذر باقلا (Vicia faba L.) تحت تنش خشکی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در زمستان سال 1403 اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل پرایمینگ بذر با نانوذرات TiO2 (صفر، 25، 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر) و تنش خشکی (صفر، 2/0-، 5/0- و 7/0- بار) بود. سنتز نانوذرات TiO2 به روش سل‌ژل انجام شد. برای شناسایی پیوندها و ساختار نانوذرات از تجزیه شیمیایی FTIR، XRD و SEM استفاده شد. درصد‌ جوانه‌زنی بذر و ویژگی‌های وابسته به آن مانند شاخص‌های طولی و وزنی گیاهچه، فعالیت آنزیم کاتالاز، پراکسیداسیون لیپیدی و محتوی پرولین اندازه‌گیری شدند. پتانسیل اسمزی 7/0- بار سبب کاهش 76 درصدی جوانه‌زنی بذر باقلا در مقایسه با شاهد شد. غلظت‌های 25 و 50 میلی‌گرم در لیتر نانوذرات TiO2 مقادیر مشخصه‌های درصد جوانه‌زنی، سرعت‌ جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، وزن تر و خشک گیاهچه، محتوی پرولین، پراکسیداسیون لیپیدی و فعالیت آنزیم کاتالاز را در تمام سطوح تنش بهبود بخشیدند. افزایش غلظت نانوذرات TiO2 به 100 میلی‌گرم در لیتر سبب هم‌افزایی در شرایط تنش شد و افزایش مضاعف فعالیت آنتی‌اکسیدان‌های آنزیمی و غیرآنزیمی و کاهش درصد جوانه‌زنی و ویژگی‌های وابسته به آن را در مقایسه با عدم پرایمینگ بذر در پی داشت. اثرات مثبت و منفی نانوذرات TiO2 در کاهش شدت تنش خشکی و درصد جوانه‌زنی بذر باقلا و رشد گیاهچه آن به غلظت‌های مورد استفاده وابسته بود.