وضعیت توازن رویکردهای امنیتمحوری و شهروندمحوری در فرایند دادرسی منصفانه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
2 استاد، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. (نویسنده مسؤول)
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران.
doi
10.22034/jccj.2024.381960.1175چکیده
اصل صلاحیت محاکم عمومی بهعنوان یکی از اصول مبنایی هر نظام حقوقی محسوب میشود. محاکمه در دادگاههای اختصاصی یک استثناء در فضای حقوق آیین دادرسی کیفری محسوب میشود. ازهمینرو در این مقاله تلاش خواهد شد باتوجه به اهمیت و نقش مهمِ وجود توازن میان رویکردهای امنیتمحوری و شهروندمحوری در دستیابی به یک دادرسی عادلانه و منصفانه، ضمن بیان محدودیتهای واردشده بر اصول شناختهشده و تضمینکننده حقوق دفاعی متهمین، تا حد امکان سازوکارهای ایجاد توازن میان این رویکردها را در جریان دادرسیهای دادگاه انقلاب ارائه دهیم. یکی از انواع مراجع اختصاصی در حقوق کیفری ایران، که با هدف تحکیم و تثبیت پایههای نظام تشکیل گردیده است، دادگاه انقلاب اسلامی میباشد و از آنجایی که رسیدگی در این محاکم بهعنوان یک دادگاه اختصاصی بهخودیِخود، شائبه عدم رعایت تضمینات دادرسی را به ذهن متبادر میسازد، تعیین وضعیت و میزان پایبندی به اصول شناختهشده دادرسیهای عادلانه، مانند رعایت اصل علنیبودن دادرسیها، فرض بیگناهی متهمین، حق داشتن وکیل، حق تجدیدنظرخواهی و ...، در جریان دادرسیهای این دادگاه امری مهم و اجتنابناپذیر است، هرچند قانون آیین دادرسی کیفری ایران مصوب 1392 نسبت به قوانین سابق و تحت تأثیر دیدگاههای حقوق بشری و بشردوستانه، تلاشهایی جهت ایجاد توازن میان رویکردهای امنیتمحوری و شهروندمحوری و توجه بیش از پیش به رعایت حقوق شهروندی داشته است، اما همچنان نشانههایی از اتخاذ غالب رویکرد امنیتمحوری در جریان دادرسی برخی از جرایم در این دادگاه وجود دارد که سبب بروز مشکلات و انتقادهایی گردیده است.
