تأثیر پرایمینگ با آسکوربیک‌ اسید بر برخی ویژگیهای فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و جوانه‌زنی بذر مرزه تابستانه (Satureja hortensis L.) تحت تنش خشکی

نویسندگان

1 گروه زراعت، واحد کلیبر، دانشگاه آزاد اسلامی، کلیبر، ایران.

doi
10.22124/jms.2025.9441
چکیده

به‌منظور بررسی اثر آسکوربیک‌ اسید بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک، بیوشیمیایی و جوانه‌زنی بذر مرزه تابستانه تحت تنش خشکی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در آزمایشگاه فیزیولوژی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کلیبر در سال زراعی 1403 اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل غلظت‌های مختلف اسید آسکوربیک در چهار سطح (0، 5/0، 1 و 2 میلی‌مولار) و سطوح مختلف تنش خشکی ایجاد شده با پلی‌اتیلن گلایکول 6000 در پنج سطح با پتانسیل‌های (0 (آب مقطر) ، 4-، 8-، 12- و 16- مگاپاسکال) بودند. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی و غلظت‌های مختلف اسید آسکوربیک بر مؤلفه‌های جوانه‌زنی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. برهمکنش اسید آسکوربیک و تنش خشکی بر طول ریشه‌چه و ساقه‌چه، میزان کلروفیل a، کلروفیل کل و میزان فعالیت آنزیم‌های سوپراکسید دیسموتاز و آسکوربات پراکسیداز معنی‌دار بود. نتایج نشان داد که بیش‌ترین میزان کلروفیل a (15/6 میلی‌گرم در گرم وزن تر) و کلروفیل کل (87/10 میلی‌گرم در گرم وزن تر) مربوط به پیش‌‌تیمار اسید آسکوربیک با غلظت 2 میلی‌مولار تحت شرایط بدون اعمال تنش (شاهد) و بیش‌ترین میزان فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز (52/472 واحد بر میلی‌گرم پروتئین) و آسکوربات پر‌اکسیداز (25/0 واحد بر میلی‌گرم پروتئین) مربوط به پیش‌تیمار اسید آسکوربیک با غلظت 2 میلی‌مولار تحت شرایط تنش 16- مگاپاسکال بود. به‌طور کلی نتایج حاصل از  این پژوهش نشان داد که استفاده از محلول‌پاشی اسید آسکوربیک به‌ویژه در غلظت‌ 2 میلی‌مولار موجب کاهش اثرات منفی تنش‌ کم‌آبی و هم‌چنین بهبود شاخص‌های جوانه‌رنی، رنگیزه‌های فتوسنتزی و افزایش در فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان در بذر مرزه شد.