مقیاس دوبُعدی تواناییهای شناختی اجتماعی- غیراجتماعی: بازطراحی و مدلسازی براساس نظریه سؤال- پاسخ چندبُعدی، معادلات ساختاری و دادههای شبیهسازیشده
نویسندگان
1 استاد روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
2 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3 دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
4 دانشیار روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
doi
10.22059/japr.2019.264231.642946چکیده
هدف از پژوهش حاضر، بررسی ساختار تواناییهای شناختی دانشآموزان براساس پرسشنامه تواناییهای شناختی نجاتی (1392) و ارائه مدلی برای ساختار آن بود. مطالعه حاضر به لحاظ روش، یک پژوهش توصیفی- تحلیلی و از نوع مدلسازی رابطه بین سؤالها و پاسخها بود. حجم نمونه مشتمل بر 1105 دانشآموز (527 دختر و 578 پسر) پایه نهم تحصیلی شهر اهواز بود که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهای نسبتی انتخاب شده بودند. تحلیل دادهها با استفاده از نظریه سؤال- پاسخ چندبُعدی (MIRT)، مدلسازی معادلات ساختاری (SEM) و دادههای شبیهسازی شده (SD) انجام گرفت. نتایج تحلیل بُعدیت اکتشافی نشان داد ساختار اولیه پرسشنامه تواناییهای شناختی (CAQ) برای دانشآموزان تأیید نمیشود. پرسشنامه باز طراحیشده شامل 21 سؤال بهعنوان مقیاس دوبُعدی تواناییهای شناختی اجتماعی- غیراجتماعی نامگذاری شد و روایی و پایایی ابعاد و عاملهای بهدست آمده از آن تأیید شد. مقیاس جدید نشان داد، گرچه ساختار تواناییهای شناختی سلسلهمراتبی میباشد، اما این ساختار تکبُعدی نیست و حداقل شامل دوبُعد شناخت غیراجتماعی و شناخت اجتماعی میباشد. برخلاف نتایج پژوهشهای پیشین، این یافتهها نشان داد نظریه هوش عمومی یا عامل g اسپیرمن، قادر به بازنمایی صحیح ساختار تواناییهای شناحتی نیست و لازم است شناخت اجتماعی نیز، بهعنوان بُعدی از تواناییهای شناختی لحاظ شود. همچنین، نتایج این پژوهش یافتههای برخی پژوهشها مبنی بر اینکه شناخت غیراجتماعی و شناخت اجتماعی دوبُعد متفاوت تواناییهای شناختی را تشکیل میدهند، تأیید کرد.
