فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناسایی ژنوتیپ­هایی با میانگین و پایداری عملکرد بالا، یکی از هدف­های عمده در برنامه­های به­نژادی گیاهان زراعی می­باشد. در این پژوهش، پایداری عملکرد دانه 15 لاین پیشرفته عدس (Lens culinaris) به همراه دو رقم شاهد گچساران و سپهر در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار و در هشت محیط (چهار منطقه گچساران، خرم‏آباد، مغان و ایلام طی دو سال) مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمون همگنی واریانس­ها توسط آزمون بارتلت انجام شد و با توجه به همگنی واریانس­ها، تجزیه مرکب برای هشت محیط انجام‌پذیرفت. براساس نتایج تجزیه واریانس مرکب، برهم‌کنش ژنوتیپ و محیط بسیار معنی­دار بود و برای ارزیابی این برهم‌کنش، روش‌‌های تجزیه پایداری مورد استفاده قرار گرفت. آماره ناپارامتری TOP، ژنوتیپ‏های 12 و 10 را به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ­‏ها نشان داد و آماره کانگ نیز ژنوتیپ­های 12 و 13 را در رتبه‏های برتر قرار داد. آماره‌‌های تنارازو، نصار و هیون، ژنوتیپ­های با میانگین عملکرد پایین را در رتبه‌‌های برتر قرار دادند و عموماً ژنوتیپ‌‌های پرعملکرد در رتبه‌‌های بالایی قرار نداشتند. با محاسبه آماره SIIG و در نظر گرفتن همه آماره‏های ناپارامتری، ژنوتیپ 12 در بهترین شرایط از نظر عملکرد و پایداری عملکرد قرار گرفت. همچنین نتایج تجزیه AMMI نشان داد که دو مؤلفه نخست در مجموع 67 درصد برهم‌کنش ژنوتیپ و محیط را توجیه می­کنند. بای‌پلات AMMI1 ژنوتیپ‏های 10، 11 و 12 را به‌عنوان ژنوتیپ‏های برتر شناسایی نمود و بای‌پلات AMMI 2 نیز ژنوتیپ 12 را در بهترین شرایط از نظر پایداری عملکرد تشخیص داد. با در نظر گرفتن نتایج حاصل از این پژوهش می­توان نتیجه گرفت که ژنوتیپ 12 با فاصله به‌عنوان بهترین ژنوتیپ از نظر پایداری و عملکرد دانه می‏باشد و می­تواند به‌عنوان نامزد معرفی رقم زراعی جدید در نظر گرفته شود.