بازنمایی نشانگا‌ن روان‌شناختی، عملکردی و رفتاری اُفت تحصیلی دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه تهران

نویسندگان

1 استادیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشجوی دوره دکتری رشته سنجش و اندازه گیری، دانشگاه‌ تهران، تهران

4 دانشیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 استادیار گروه روش‌ها و برنامه‌های آموزشی و درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران. تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2019.285630.643321
چکیده

اُفت‌تحصیلی دانشجویان ریشه بسیاری از انحراف‌ها، نابسامانی‌ها و آشفتگی‌های روانی- عاطفی می‌باشد و به‌رغم این اهمیت، تاکنون در کشورمان مطالعات کافی با رویکردی اکتشافی، به‌منظور بازنمایی نشانگان اُفت‌تحصیلی دانشجویان انجام نشده ‌است. در مطالعه حاضر، تلاش‌ کردیم تا با استفاده از روش پدیدارشناسی توصیفی و معناکاوی در ادراک و تجربه‌زیسته جمعی از اعضای هیأت‌‌علمی و دانشجویان دانشگاه تهران، نشانه‌های اُفت‌تحصیلی در دانشجویان دوره کارشناسی دانشگاه تهران را شناسایی و بازنمایی کنیم. مشارکت‌کنندگان پژوهش را از میان اعضای هیأت‌علمی و دانشجویان دانشکدهای مهندسی برق و کامپیوتر، مدیریت، زبان و ادبیات خارجی، علوم و هنر‌های زیبا، با استفاده از نمونه‌گیری‌ ملاکی انتخاب‌کردیم؛ در گروه اعضای هیأت علمی پس از مصاحبه 19 و در گروه دانشجویان در مصاحبه‌ 10، اشباع نظری داده‌ها به‌دست‌آمد؛ اما برای اطمینان بیشتر، در گروه اول مصاحبه‌ها را تا 28 نفر و در گروه دوم تا 20 نفر ادامه دادیم. داده‌ها با استفاده از فن مصاحبه‌ نیمه‌ساختار‌یافته گردآوری و مبتنی بر راهبرد کُلایزی و نرم‌افزار MAXQDA تحلیل‌گردید. به‌منظور افزایش اتکاپذیری، تأییدپذیری، باورپذیری صحت داده‌ها، از شیوه‌های «بازرسی و بازبینی در زمان کُدگذاری»، «بهره‌گیری از نظرات همکاران پژوهشی و تأیید آن‌ها»، و «درگیری طولانی مدت» استفاده کردیم. مرور متوالی مصاحبه‌ها و مقایسه مستمر داده‌ها، ما را به شناسایی و دسته‌بندی سه مضمون عملکردی، رفتاری و روان‌شناختی، هشت زیرمضمون و 26 نشانگان رهنمون ساخت. بر پایه نتایج به‌دست‌آمده، دانشجویانی که با اُفت‌تحصیلی مواجه شده‌اند، ابعاد جدیدتری از نشانه‌های عملکردی، رفتاری و روان‌شناختی اُفت‌تحصیلی را تجربه ‌کرده‌ و با چالش‌ها و مشکلات متنوع و متعددی مواجه هستند.