نقش پرایمینگ نانو ذرات اکسید روی در تنظیم همبستگی بین پاسخهای آنتی اکسیدانت، جوانه زنی، رشد و عملکرد فتوسنتزی در گیاهچه بادرنجبویه

نویسندگان

1 استاد، گروه زیست شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.22124/jms.2025.8928
چکیده

هدف این تحقیق، تعیین آستانه تحمل گیاهچه‎های بادرنجبویه (Melissa officinalis) به نانوذرات اکسید روی (ZnONPs) بود که در قالب طرح کامل تصادفی در کشت گلدانی با پایه خاک پرلیت اجرا شد و نمونه ها پس از 28 روز از اعمال تیمار جهت سنجش برداشت شدند. اعمال غلظت 2000 میلی گرم بر لیتر نانوذره باعث کاهش درصد جوانه زنی، طول ساقه‌چه و ریشه‌چه و افت وزن خشک اندام هوایی شد. اعمال غلظت های 100 و 1000 میلی گرم بر لیتر نانوذره باعث افزایش میزان انباشت کاروتنوئید در برگ ها شد. با افزایش غلظت پرایمینگ از 50 به 1000 میلی گرم بر لیتر،  انباشت پراکسید هیدروژن (H2O2) در برگ ها هم‌زمان با افزایش مقدار نیتریک اکسید (NO) و ارتقاء فعالیت آنزیم کاتالاز (CAT) افزایش یافت. نتایج حاصل از پارامترهای رشد و اندازه گیری مالون دی آلدئید (MDA) نشان دادند که غلظت 2000 میلی گرم بر لیتر سبب بروز سمیت در گیاه بادرنجبویه شده است. در این غلظت، شدت فلورسانس در فاز IP و همچنین بیشینه عملکرد کوانتومی فتوسیستم II (Fv/Fm) نسبت به شاهد کاهش معنی‌دار نشان دادند. آنالیز PCA وجود همبستگی بین درصد جوانه زنی با پارامترهای فلورسانس کلروفیل و همچنین بین درصد جوانه زنی با مقدار اکسیدانت‌ها (H2O2 و MDA) را مشخص کرد. در بین پارامترهای فلورسانس کلروفیل، فعالیت کمپلکس فتولیز کننده آب در فتوسیستم II (Fv/Fo) و Fv/Fm بیش‌ترین همبستگی را با درصد جوانه زنی داشتند و در نتیجه می‌توان از این پارامترها برای تعیین دقیق سازوکارهای سمیت نانوذرات روی در گیاه بادرنجبویه بهره برد.