فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی اثرات آبیاری تکمیلی و تراکم کاشت بر گیاه عدس (Lens culinaris Medik.) (رقم مژده)، آزمایشی به‌صورت کرت­‌های خرد شده با آرایش طرح پایه بلوک‌­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1402- 1401 در مزرعه آموزشی- پژوهشی دانشگاه پیام­‌نور اسدآباد (استان همدان) اجرا گردید. عامل­‌های آزمایش شامل آبیاری (در مرحله نیام­‌دهی و بدون آبیاری تکمیلی (دیم)) به‌عنوان عامل اصلی و تراکم کاشت (100، 200 و 300 بوته در مترمربع) به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. بر اساس جدول تجزیه واریانس، تأثیر عامل آبیاری تکمیلی بر صفات تعداد نیام در بوته، تعداد دانه در بوته، عملکرد بیولوژیک، وزن 100 دانه و شاخص سبزینگی در سطح احتمال یک درصد (01/0 P≤) و بر صفات ارتفاع بوته و عملکرد دانه در سطح احتمال پنج درصد (05/0 P≤)، معنی­‌دار بود. تأثیر عامل تراکم کاشت بر صفات تعداد نیام در بوته، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، وزن 100 دانه و شاخص سبزینگی در سطح احتمال یک درصد (01/0 P≤) معنی­‌دار گردید. اثر متقابل این دو عامل (آبیاری تکمیلی و تراکم کاشت) بر صفت تعداد دانه در بوته در سطح احتمال پنج درصد (05/0 P≤) و بر صفت وزن 100 دانه در سطح احتمال یک درصد (01/0 P≤) معنی­‌دار بود. رقم مژده در تراکم 100 و 200 بوته در واحد سطح و با شرایط آبیاری تکمیلی در اوایل نیام­‌دهی توانست بهترین عملکرد (به ترتیب 26/3 و 93/2 گرم در واحد تک بوته) را تولید نماید. تجزیه همبستگی (پیرسون) صفات عملکرد و اجزای عملکرد نشان داد که بین عملکرد بوته و سایر صفات مورد ارزیابی، همبستگی معنی­داری وجود داشت که نشان‌­دهنده ارتباط اجزای عملکرد با صفت عملکرد می‌­باشد که می­‌تواند مسیر پژوهش‌­های آتی به‌­زراعی و به­‌نژادی را در موضوعات مشابه تحقیق حاضر هموارتر نماید. با توجه به نتایج کلی این آزمایش، به‌ نظر می­‌رسد که تراکم 100 یا 200 بوته در مترمربع در شرایط آبیاری تکمیلی برای کشت عدس در اسفندماه (در شرایط محل اجرای این پژوهش) مناسب می‌باشد.