فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: پدیدۀ مقاومت در برابر ظلم، همواره یکی از موضوعات بنیادین در حوزه‌های فلسفی، اجتماعی و الهیاتی بوده است. این مقاله با رویکردی انسان‌شناختی، به بررسی مبانی الهیاتی مقاومت در اندیشۀ شهید مرتضی مطهری پرداخت. پرسش اصلی آن است که چگونه شهید مطهری با تکیه بر مبانی انسان‌شناسی اسلامی، مشروعیت و ضرورت مقاومت را تبیین می‌کند و چه تمایزی میان دیدگاه او و رویکردهای صرفاً سیاسی یا مادی‌گرایانه وجود دارد. روش: این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و مطالعۀ استنادی- تحلیلی، به تحلیل مفاهیم کلیدی در آثار شهید مطهری پرداخته است. یافته‌ها: یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که ایشان با تأکید بر فطرت الهی، کرامت ذاتی انسان، اختیار و مسئولیت‌پذیری و هدفمندی خلقت، چارچوبی الهیاتی و انسان‌محور برای مقاومت ارائه می‌دهد. در این منظومه، مقاومت نه یک واکنش صرف به ستم، بلکه تجلّی هویت الهی و کمال‌جوی انسان در مسیر تحقق عدالت و مقابله با ظلم تلقی می‌شود. نتیجه‌گیری: این رویکرد، امکان تمایزگذاری میان مقاومت اصیل و اقدامات خشونت‌طلبانه‌ یا افراطیِ نامشروع را فراهم کرده و می‌تواند پاسخگوی چالشهای معاصر جهان اسلام باشد. مقاله در پایان، بر اهمیت بازخوانی بنیادهای معرفتی و انسان‌شناختی مقاومت تأکید کرده و پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی ارائه می‌دهد.