آینده آیین‌نامه ارتقای مرتبه علمی اعضای هیئت علمی در ایران: یک رویکرد سناریویی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 پژوهشگر همکار مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور

3 دانشکده علوم و فنون نوین

doi
10.61838/irphe.29.1.9
چکیده

هدف این پژوهش ارزیابی تأثیرات پیشران‌ها، کلان‌روندها و عدم‌قطعیت‌های مرتبط با آنها در مسیر تدوین آیین‌نامه آینده ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و ترسیم سناریوهای بدیل درباره آیین‌نامه ارتقا در افق 1414 بود. برای این منظور، با تکیه بر روش‌شناسی کیفی و بهره‌گیری از ابزارهای ماتریس تحلیل آثار متقاطع و نرم‌افزار میک‌مک، پیشران‌های اصلی تغییر در این زمینه شناسایی و تحلیل شدند؛ سپس با بهره‌گیری از نرم‌افزار سناریوویزارد و پنل خبرگان، عدم‌قطعیت‌های اصلی تعیین و سناریوهای محتمل برای آیندة آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی در افق 1414 توصیف و روایت شدند. بر این اساس، ضمن تحلیل ساختاری روابط اثرگذاری و اثرپذیری میان مؤلفه‌های کلیدی، پنج نیروی گفتمان حاکم بر آموزش­عالی در ایران، انتظار جامعه (صنعت، بازار و دولت) از آموزش عالی، اقتصاد آموزش عالی، رقابتی و بین‌المللی شدن آموزش عالی و چالش‌های نوظهور و توسعه علوم میان‌رشته‌ای و فرارشته‌ای به‌عنوان پیشران‌های تغییر احصاء شد. سرانجام، سه سناریوی «اندیشگاه خرد و دانش»، «دانش‌سرای علم و فناوری» و«مکتب‌خانه منطق و ارزش» به­عنوان آینده‌های بدیل[1] متصور برای نظام ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی تبیین و شرایط آیین‌نامه مزبور در هر یک از سناریوهای یادشده توصیف و با یکدیگر مقایسه شدند. [1] . آینده­ه ای بدیل در واقع همان سناریوهای محتمل جایگزین وضعیت موجود هستند.