تأثیر شدت و مدت زمان‌ میدان الکترومغناطیسی بر جوانه‌زنی برنج (Oryza sativa L) تحت تنش خشکی

نویسندگان

1 استادیار گروه کشاورزی واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی ، آستارا، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

3 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

doi
10.22124/jms.2024.8799
چکیده

آزمایشی در سال 1403 به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با متغیرهای شدت و مدت زمان اثر میدان الکترومغناطیسی تحت تنش خشکی با استفاده از پلی‌اتیلن گلیکول (PEG6000) روی بذر برنج رقم هاشمی با هدف بررسی تأثیر این متغیرها بر صفات مرتبط با جوانه­زنی و فیزیولوژیکی در دانشگاه آزاد اسلامی واحد آستارا اجرا شد. بذور برنج در یک کیسه پلاستیکی تحت میدان‌های مغناطیسی با شدت (صفر، 50، 100 و 150 میلی‌تسلا)، مدت زمان‌ (30و 60 دقیقه) و سه سطح تنش خشکی (صفر، 3-و 6- بار) با استفاده از پلی‌اتیلن گلیکول تیمار شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان‌داد که میدان مغناطیسی، تنش خشکی و برهم­کنش آنها برای اکثر صفات معنی‌دار بود. تنش خشکی سبب افزایش معنی­دار محتوای پرولین و مالون­دی­آلدئید و کاهش کلروفیل aو b شد. بیش­ترین مقادیر کلروفیل، سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه و طول گیاهچه در شدت میدان 100 میلی‌تسلا و شرایط بدون تنش خشکی به‌دست آمد. همچنین، تیمار با شدت 100 میلی‌تسلا به مدت 60 دقیقه، بهبود قابل‌توجهی در درصد و سرعت جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه، طول ساقه‌چه و طول گیاهچه در مقایسه با شاهد نشان داد. در مقابل، تیمار با شدت 150 میلی‌تسلا به­مدت 60 دقیقه و تنش خشکی 6- بار باعث کاهش تمامی صفات مرتبط با جوانه‌زنی شد. یافته‌ها نشان‌دهنده پتانسیل کاربرد میدان الکترومغناطیسی برای بهبود ویژگی­های جوانه­زنی و برخی صفات فیزیوژیکی بذر برنج تحت شرایط تنش خشکی تا 6- بار است.