واکنش جوانه‌زنی برخی گونه‌های علف‌هرز تاج‌خروس (Amaranthus sp) در پاسخ به دما و نور

نویسندگان

1 دانشیار، گروه زراعت دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 دانشیار، بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران

3 اتحاد کشاورزی و نوآوری غذایی کوئینزلند، دانشگاه کوئینزلند ، توومبا ، کوئینزلند ، استرالیا

4 1. دانشجوی کارشناسی ارشد رشته علوم علف‌های هرز، گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

5 استاد، گروه زراعت دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

doi
10.22124/jms.2024.8789
چکیده

این آزمایش دوساله با هدف بررسی دماهای ثابت و نور بر جوانه‌زنی بذر گونه‌های تاج‌خروس سفید (Amaranthus albus)، تاج‌خروس دورگ (Amaranthus chlorostachys)، تاج‌خروس ریشه‌قرمز (Amaranthus retroflexus) و تاج‌خروس سبزرنگ (Amaranthus viridis) در سال‌های 1397 و 1398 در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان انجام شد. در سال اول، تغییرات جوانه‌زنی گونه‌های مختلف تاج‌خروس به صورت ماهانه طی پس‌رسی به مدت 12 ماه، مورد بررسی قرار گرفت. در ماه پنجم پس‌رسی، جوانه‌زنی بذر گونه‌های مختلف تاج‌خروس در دماهای 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40 و 45 سانتی‌گراد در شرایط نور و تاریکی بررسی شد. در سال دوم، جوانه‌زنی بذر گونه‌های مذکور در دماهای 10، 15، 20، 25، 30 و 35 درجه سانتی‌گراد در چهار شرایط نور همراه با اسیدجیبرلیک، نور بدون اسیدجیبرلیک، تاریکی همراه با اسیدجیبرلیک و تاریکی بدون اسیدجیبرلیک مورد بررسی قرار گرفت. درصد جوانه‌زنی گونه‌های مختلف تاج‌خروس طی دوره پس‌رسی افزایش یافت؛ اگرچه روند آن در گونه‌های مختلف، متفاوت بود. کاربرد اسیدجیبرلیک نیز سبب بهبود جوانه‌زنی شد. بنابراین کمون بذرهای گونه‌های مذکور، فیزیولوژیک غیرعمیق می‌باشد. با افزایش دما به 30 تا 35 درجه سانتی‌گراد، درصد جوانه‌زنی گونه‌های مختلف تاج‌خروس افزایش یافت و اسیدجیبرلیک نیز سبب بهبود درصد و سرعت جوانه‌زنی آنها گردید. همچنین مصرف اسیدجیبرلیک سبب کاهش دمای پایه جوانه‌زنی شد. چنین واکنش‌هایی به نور و دما، تضمین کننده جوانه‌زنی این گیاهان در بهار و در سطح خاک می‌باشد. کاهش دمای پایه جوانه‌زنی نیز ممکن است سبب جوانه‌زنی بعضی از گونه‌های تاج‌خروس قبل از فصل بهار شود. درصد جوانه‌زنی اندک به‌ویژه در دماهای پایین، از نظر زیستی بسیار مهم است؛ زیرا ممکن است جمعیت قابل توجهی از علف‌های هرز در مزرعه ظاهر و سبب بروز مشکلات برای کشاورزان شوند.