دیدگاه معلمان،والدین، مشاوران مدارس و دانش آموزان نسبت به مؤلفه های مدرسه تاب آور: یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی- دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران،

4 دانشیار دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

5 استاد دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/japr.2019.72653
چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی دیدگاه معلمان، والدین، مشاوران مدارس و دانش‌آموزان نسبت به مدرسه تاب‌آور بود. بدین منظور 120 نفر (30 معلم، 30 دانش‌آموز، 30 نفر از والدین و 30 مشاور) به‌روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از سراسر مدارس دخترانه مقطع ابتدایی شهر تهران انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه نیمه سازمان‌یافته بود که برای چهار گروه به‌صورت محور‌های متفاوت تدوین و اجرا شد. به‌منظور تجزیه‌و‌تحلیل داده‌های حاصل از مصاحبه، از روش کدگذاری نظری استفاده گردید که در این تحقیق شامل کدگذاری باز برمبنای مقولات استخراج شده از مطالعه مبانی نظری تحقیق، کدگذاری محوری و کدگذاری انتخابی می‌باشد. نتایج حاصل از مصاحبه‌ها نشان داد که عوامل مؤثر در شکل‌گیری مدرسه تاب‌آور در سه دسته عوامل متمرکز بر عناصر مختلف موجود در مدرسه، فرد و خانواده شناسایی شدند. بررسی تحقیقات مرتبط نیز نشان داد که عمدتاً دو دسته عوامل حفاظتی درونی‌و‌بیرونی در مطالعه عوامل مؤثر بر شکل‌گیری مدرسه تاب‌آور نقش دارند. از میان عوامل مدرسه، ارتباط مؤثر معلم و دانش‌آموزان، فضای فیزیکی، جوّ روانی-اجتماعی مناسب و حمایت اجتماعی، از میان عوامل خانواده، جوّ روانی خانواده، روش‌های فرزندپروری و حمایت والدین و از میان عوامل فردی، توانمندی‌های شخصیتی و عاطفی مهم‌ترین عوامل بودند.