ارزیابی میزان انتقال و تأثیر بیماری سیاهک آشکار روی برخی از شاخصهای رشدی گیاهچه‌های جو در مزرعه

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 محقق، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22124/jms.2024.8660
چکیده

تشخیص سریع و دقیق عوامل بیماریزای همراه با بذر جهت پیشگیری و کنترل بیماری‌های بذرزاد ضروری است. بیماری سیاهک آشکار یکی از مهمترین بیماری‌های قارچی بذرزاد جو در سراسر جهان است که موجب کاهش عملکرد محصول می‌شود. هدف از این پژوهش مقایسه روش‌های مختلف برای ردیابی و تشخیص عامل بیماری سیاهک آشکار در نمونه‌های بذری، میزان انتقال بیماری به نسل بعد و ارزیابی تأثیر آلودگی بذر روی برخی از شاخص‌های رشدی گیاهچه‌ها در مزرعه می‌باشد. به­منظور ردیابی آلودگی در نمونه‌های بذری و شناسایی قارچ عامل بیماری سیاهک آشکار، از ارقام مختلف جو تولید شده در مزارع استان‌های اصفهان، خوزستان، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، البرز و همدان بر اساس شیوه نامه­ی انجمن بین المللی آزمون بذر نمونه‌برداری شد. نتایج مقایسه­ی روش‌های تشخیصی نشان داد که آزمون اصلاح شده شمارش جنین در مقایسه با روش ایکاردا بر اساس حساسیت، مدت زمان مورد نیاز، سادگی و هزینه می‌تواند به عنوان روش قابل اعتمادتری برای ردیابی آلودگی سیاهک در نمونه‌های بذری در نظر گرفته شود. نتایج نشان داد که همبستگی مثبت قوی بین میزان آلودگی ردیابی شده در آزمون اصلاح شده شمارش جنین و میزان بروز بیماری در مزرعه وجود دارد. آلودگی بذر به‌طور قابل‌توجهی روی شاخص‌های رشدی گیاهچه در مزرعه تأثیر گذاشته و ضمن افزایش متوسط زمان لازم برای ظهور گیاهچه‌ها، موجب کاهش سرعت ظهور گیاهچه‌ها در مزرعه گردید. نتایج نشان داد که وجود آلودگی به سیاهک آشکار در نمونه‌های بذری در مقایسه با شاهد تأثیر قابل توجه روی درصد سبز نهایی در مزرعه داشته است. یافته‌های این پژوهش دیدگاه‌های جدیدی را درباره تأثیر میزان آلودگی بذرها روی شاخص‌های رشدی گیاهچه‌ها و میزان انتقال بیماری در مزرعه ارائه می‌دهد که می‌توانند در بازنگری استاندارد ملی سلامت بذر جو و مدیریت مؤثر این بیماری مورد استفاده قرار گیرند.