اثر باکتری بذرزاد بیماریزای Xanthomonas phaseoli pv. phaseoli و غیر بیماریزای Pantoea agglomerans با قابلیت تولید اکسین و بیوفیلم بر ویژگی‌های کیفی بذر لوبیا

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کاورزی، تهران، ایران

2 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22124/jms.2024.8661
چکیده

بذر با کیفیت یکی از پیش نیازهای اصلی تولید محصولات کشاورزی با بازدهی مناسب است. تحقیقات نشان داده از بین عوامل زیستی، باکتریها می­توانند نقش اساسی در تغییر وضعیف کیفی بذر ایفا نمایند. اثر این میکروارگانیسم­ها به صورت تعاملات مثبت، خنثی یا خسارت­زا در گیاهان گزارش شده است. باکتری Xanthomonas phaseoli pv. phaseoli (Xpp) یکی از عوامل بذرزاد و بیماریزای مهم در لوبیا است که با وجود اهمیت و خسارتزا بودن آن در مزرعه، تحقیقات چندانی در رابطه با اثرات مستقیم این باکتری بر ویژگی­های کیفی بذر و قدرت رویشی گیاهچه­های لوبیا، انجام نشده است. باکتری Pantoea agglomerans (Pa) هم به عنوان یک باکتری بذرزاد خاص با دامنه متنوعی از سویه­های بیماریزا و غیر بیماریزا شناخته شده که اثرات آن بر بذر لوبیا همچنان ناشناخته است. تحقیق حاضر پس از جداسازی دو سویه S68 (Pa) و SM3(Xpp) از بذر لوبیا رقم یاقوت و تعیین پتانسیل این باکتریها در بیماریزایی، تولید هورمون ایندول استیک اسید (IAA)، بیوفیلم، حلالیت فسفات و فیتاز، به بررسی اثر این دو باکتری بذرزاد مهم بر ویژگی­های کیفی بذر لوبیا پرداخته است. سویهS68 (Pa)  برخلاف سویه SM3(Xpp) قادر به ایجاد علائم بیماری در گیاه لوبیا نبود و توانایی تولید IAA و بیوفیلم آن به ترتیب حدود دو تا سه برابر سویه بیماریزای SM3(Xpp) تعیین شد. همچنین این باکتری دارای توانایی حلالیت فسفات و فیتاز مثبت تشخیص داده شد و اثر معنی­داری در بهبود ویژگی­های رشدی گیاهچه، افزایش وزن خشک، طول ریشه ­و گیاهچه و قدرت جوانه­زنی بذرهای لوبیا داشته است. بذرهای تیمار شده با باکتری بیماریزای SM3(Xpp) برخلاف انتظار تفاوت معنی­داری با بذرهای سالم نداشت و به نظر می رسد تا زمان استقرار کامل باکتری در بافت ساقه و برگ، خسارت مشخصی بر بذر حامل آلودگی وارد نمی شود.