بررسی تطبیقیِ ضمانت اجراهای نقض دادرسی منصفانه در حقوق کیفری ایران و فرانسه
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. (نویسنده مسؤول)
4 استادیار گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
doi
10.22034/jccj.2024.422553.1418چکیده
تأثیر غیر قابلانکار دادرسی منصفانه بر تضمین حقوق دفاعی متهم و تحقق عینیِ اصل برائت، لزوم پیشبینی ضمانت اجرا در قبال نقض موازین آن را بیشازپیش آشکار میسازد. در این پژوهش، با روش توصیفی تحلیلی به گونه شناسیِ تطبیقیِ این ضمانت اجراها در نظام دادرسیکیفری ایران و فرانسه به تفکیک مراحل رسیدگی پرداخته شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نقض قانونمندی در ارتباط با محل تحت نظر قرار گرفتن متهم و عدم تفهیم حقوق وی در مرحله کشف جرم، نقض قانونمندی قرار بازداشت موقت و عدم تفکیک میان مقام تعقیب و مقام تحقیق در مرحله تعقیب جرم، نقض حق برخورداری متهم از وکیل و حق سکوت وی در مرحله تحقیقات مقدماتی و نقض علنی بودن رسیدگی کیفری و نیز اصل برابری طرفین در مرحله رسیدگی و صدور حکم، از مهمترین جلوههای نقض دادرسی منصفانه است. به نظر میرسد در حقوق کیفری فرانسه، قانونگذار توجّه بیشتری به تنوع و تناسب ضمانت اجراها در قبال نقض دادرسی منصفانه داشته است. درحقوق کیفری ایران، باوجود توجّه قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 به موازین و اصول دادرسی منصفانه، حمایت بایستهای از اصول و موازین گفتهشده از طریق پیشبینی ضمانت اجراهای قانونیِ متناسب و بازدارنده به عمل نیامده است.
