امکان‌سنجی اجرای نظریه تعهد ایمنی در اعمال پزشکی مطابق با حقوق مسؤولیت مدنی ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه حقوق، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه حقوق، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

3 استادیار، گروه الهیات، دانشگاه گنبد کاووس گنبد کاووس، ایران. (نویسنده مسؤول)

doi
10.22034/jccj.2025.517936.1719
چکیده

یکی از موضوعات مهم در حوزه حقوق پزشکی، بحث مسؤولیت کادر درمان است. اثبات تقصیر پزشک به‌عنوان مبنای اصلی در بسیاری از دعاوی پزشکی، معمولاً فرآیندی دشوار و زمان‌بر است که می‌تواند بیماران را در جبران خسارات واردشده ناکام بگذارد. ازاین‌رو، نظریه تعهد ایمنی به‌عنوان مبنایی مستقل و مؤثر در حقوق مسؤولیت مدنی معرفی شده است که برخلاف نظریه تقصیر، بر تأمین خسارت حتی در غیاب تقصیر پزشک تأکید دارد. این پژوهش، امکان‌سنجی اجرای نظریه تعهد ایمنی در حقوق ایران را با تکیه بر مبانی حقوقی، فقهی و عرفی بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه نظریه تعهد ایمنی به‌طور مستقیم در قوانین ایران تصریح نشده است، اما با تکیه بر قواعدی همچون لاضرر و تسبیب در فقه اسلامی، عرف حاکم بر قراردادهای پزشکی و همچنین برخی مواد قانون مدنی، امکان انطباق آن بر نظام حقوقی ایران وجود دارد. پذیرش این نظریه می‌تواند نقش چشمگیری در حفظ حقوق بیماران و کاهش دعاوی بی‌نتیجه در پرونده‌های پزشکی ایفا کند.