مبانی پیشگیری از جرم در فقه اهل سنت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران. (نویسنده مسؤول)

2 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

doi
10.22034/jccj.2023.353857.1064
چکیده

جرم یا بزه به‌عنوان رفتاری که با هنجارهای اساسی جامعه انسانی در تعارض است و عملی غیر اجتماعی، غیر اخلاقی یا مخل نظم و امنیت تلقی شده، واکنش یا پاسخ جامعه را در پی داشته و در زمان‌های مختلف نوع و کیفیت پاسخ‌ها تحول یافته است. هرچند جنبه سرکوبی، تنبیهی، ارعابی یا انتقام‌جویانه پاسخ‌های به جرم همواره غلبه داشته است، اما جنبه بازدارندگی کیفر نیز همواره یکی از اهداف یا دلایل تنظیم یا اجرای پاسخ‌های کیفری ذکر می‌شود. توجه به جنبه بازدارندگی در اهداف کیفر، در آموزه‌های دینی یا قوانین با منشأ دینی نیز به وضوح مورد توجه است. پیشگیری از وقوع جرم، در صدد علاج واقعه قبل از وقوع است و تنظیم سازوکارهای کنشی از طرف جامعه و متولیان برای تربیت، آموزش، توانمندسازی و بهبود کیفیت زندگی همراه با حفظ کرامت شهروندان دستور کار اصلی آن است. آموزه‌های دینی ظرفیت بسیار بالایی در پیشگیری از وقوع جرم دارند که در این نوشتار شرح و بسط برخی از مبانی پیشگیری از وقوع جرم در سیاست جنایی اسلام با تمرکز بر دیدگاه‌های فقهی مذاهب اهل سنت مورد نظر قرار گرفته است. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی مبتنی بر مرور منابع، انجام شده و آموزه‌هایی مانند سد ذرائع، سلامت اداری و حفظ نسل به‌عنوان مبنایی برای پیشگیری در مفهوم جرم‌شناختی مورد بررسی قرار گرفته است.