کمّی‌سازی پاسخ جوانه‌زنی دو رقم چغندرقند به دما و شوری: مدلهای رگرسیون غیرخطی

نویسندگان

1 استادیار، گروه کشاورزی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

2 استادیار، گروه کشاورزی، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

3 دانشجوی دکترای زراعت گروه کشاورزی، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

4 استادیار، گروه کشاورزی، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران

doi
10.22124/jms.2024.8038
چکیده

این مطالعه با هدف بررسی اثر تنش شوری و دماهای مختلف بر جوانه‌زنی و تعیین دماهای کاردینال جوانه‌زنی (دمای پایه، مطلوب و بیشینه جوانه‌زنی) دو رقم چغندرقند انجام شد. تیما­رهای آزمایشی شامل سطوح مختلف تنش شوری (0، 40، 80، 120 و 160 میلی‌مولار) و دماهای مختلف (5، 10، 15، 20، 25، 30، 35، 40، 45 و 50 درجه سانتی‌گراد) بود. مدل سیگموئیدی سه پارامتره جهت تعیین زمان رسیدن به 50 درصد جوانه‌زنی استفاده شد. نتایج نشان داد که دما و تنش شوری بر درصد جوانه‌زنی و سرعت جوانه‌زنی اثرگذار بود. به‌طوری‌که، با افزایش دما، درصد و سرعت جوانه‌زنی تا دمای مطلوب افزایش یافت و با افزایش تنش شوری، درصد جوانه‌زنی و همچنین سرعت جوانه‌زنی کاهش یافت. درصد و سرعت جوانه‌زنی در رقم بریجیتا بیشتر از رقم شکوفا بود. با توجه به پارامترهای RMSE، CV، R2، SE مناسب‌ترین مدل برای هر دو رقم چغندرقند مدل بتا بود. در رقم بریجیتا دمای پایه بین 67/3 الی 5 درجه سانتی‌گراد، دمای مطلوب بین 67/16 الی 35/26 درجه سانتی‌گراد و دمای سقف بین 10/40 الی 89/40 درجه سانتی‌گراد و در رقم شکوفا دمای پایه بین 88/2 الی 65/5، دمای مطلوب بین 11/16 الی 47/26 درجه سانتی‌گراد و دمای سقف بین 94/39 الی 94/42 درجه سانتی‌گراد متغیر بود. نتایج به‌دست آمده نشان داد که درصد و سرعت جوانه‌زنی در رقم بریجیتا در شرایط تنش شوری و دماهای مختلف بالاتر از رقم شکوفا بود ولی از لحاظ دماهای کاردینال اختلاف معنی‌داری بین دو رقم وجود نداشت. بنابراین با استفاده از خروجی‌ این مدل‌ها در دماهای مختلف می‌توان سرعت جوانه‌زنی را در پتانسیل‌های مختلف پیش‌بینی نمود.