مدل‌سازی شاخص‌های پایداری زنجیره تأمین پتروشیمی و تعیین اولویت‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 دانشیار دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.22034/irm.2025.483450.1300
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی و ارزیابی شاخص‌های پایداری زنجیره تأمین پتروشیمی انجام شده است. در این مطالعه، ابتدا داده‌های اولیه از طریق مرور منابع علمی و مصاحبه با خبرگان این حوزه گردآوری و شاخص‌های کلیدی پایداری شناسایی شدند. این شاخص‌ها در چهار بُعد اصلی دسته‌بندی شده‌اند: زیست‌محیطی (مانند کاهش مصرف انرژی و کنترل انتشار گازهای گلخانه‌ای)، اجتماعی (شامل ارتقای مسئولیت اجتماعی و بهبود ایمنی و سلامت کارکنان)، اقتصادی (مانند بهینه‌سازی هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری)، و حکمرانی (نظیر شفافیت در گزارش‌دهی و رعایت استانداردهای بین‌المللی). برای تحلیل روابط میان شاخص‌ها و تعیین میزان اهمیت و تأثیرگذاری آن‌ها، از یک رویکرد سیستمی استفاده شده که توانایی شناسایی ارتباطات مستقیم و غیرمستقیم بین عوامل را دارد. نتایج نشان داد که شاخص‌هایی نظیر کاهش مصرف انرژی و استفاده از منابع تجدیدپذیر در بعد زیست‌محیطی، بیشترین تأثیرگذاری را بر سایر عوامل دارند. همچنین، عواملی مانند شفافیت در گزارش‌دهی و رعایت استانداردهای بین‌المللی در بعد حکمرانی، نقش کلیدی در ارتقای پایداری زنجیره تأمین ایفا می‌کنند. این پژوهش نشان داد که یکپارچه‌سازی ابعاد زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و حکمرانی در چارچوبی جامع، می‌تواند به ارزیابی و بهبود پایداری زنجیره تأمین کمک کند. چنین چارچوبی، سازمان‌ها را قادر می‌سازد تا ضمن دستیابی به اهداف اقتصادی، تعهدات زیست‌محیطی و اجتماعی خود را نیز محقق کنند. همچنین، انعطاف‌پذیری این چارچوب امکان سازگاری با تغییرات بازار و چالش‌های نوظهور را فراهم می‌کند. رویکرد به‌کارگرفته‌شده با شفاف‌سازی ارتباطات میان شاخص‌ها، به صنایع پتروشیمی کمک می‌کند تا تصمیمات موثرتری برای بهبود عملکرد پایدار خود اتخاذ کنند.