ارزیابی ویژگیهای کمی و بیوشیمیایی جوانه زنی بذر ژنوتیپ‌های کینوا (Chenopodium quinoa Willd.) تولید شده در شرایط آب و هوایی کرج

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم و تکنولوژی بذر، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 استادیار پژوهش، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22124/jms.2023.7682
چکیده

کینوا Chenopodium quinoa Willd. به­دلیل ارزش بالای غذایی، تنوع ژنتیکی و سازگاری با شرایط محیطی متفاوت و تنش‌زا، نقش مهمی در تامین امنیت غذایی در شرایط آب و هوایی در حال تغییر ایفا می­نماید. هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی ویژگی‌های جوانه­زنی و بیوشیمیایی 12 ژنوتیپ کینوا سازگار با شرایط آب و هوایی ایران بود. این آزمایش در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار، در سال 1401 در آزمایشگاه فیزیولوژی و زیست فناوری بذر دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان انجام شد. در این آزمایش صفات درصد جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، یکنواختی جوانه­زنی، D10، D50، D90، وزن­تر و خشک ریشه­چه و ساقه­چه و گیاهچه، طول ریشه­چه و ساقه­چه و گیاهچه، هدایت الکتریکی محلول بذر، محتوای مالون دی‌آلدئید، فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز و محتوای ساپونین مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس داده­ها نشان­دهنده وجود تفاوت معنی­دار بین ژنوتیپ­ها در تمام صفات و شاخص‌های مورد مطالعه بود. ژنوتیپ Q26 در صفات درصد جوانه­زنی (33/91 درصد)، سرعت جوانه­زنی، طول ریشه­چه و ساقه­چه و گیاهچه، وزن تر گیاهچه، فعالیت آنزیم آلفا آمیلاز (234/0 میکرومول گلوکز آزادشده در گرم وزن بذر) و محتوای ساپونین نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برتری داشت. از نظر شاخص‌های یکنواختی جوانه­زنی، هدایت الکتریکی محلول بذر و محتوای مالون­دی‌آلدئید، ژنوتیپ Q26 پائین­ترین رتبه و به­ترتیب ژنوتیپ­های Q2 و Q12 بالا­ترین رتبه را داشتند. در بین ژنوتیپ­های مورد مطالعه، ژنوتیپ Q26 نتایج بهتری در مقایسه با ژنوتیپ­های دیگر نشان داد. به­ نظر می­رسد این ژنوتیپ می­تواند شرایط بهتری جهت کاشت در شرایط آب و هوایی ایران داشته باشد.