تحلیلی بر جنگ شناختی و عملیات روانی ایالات متحده در عراق پس از سال 2003 میلادی
نویسندگان
1 دانشگاه علم و صنعت ایران
2 دانشگاه علم و صنعت ایران
3 دانشگاه علوم پزشکی مشهد
4 دانشگاه علوم پزشکی کرمان
doi
10.48311/psp.2026.118705.82798چکیده
جنگ نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده آمریکا در عراق در سال 2003، نقطه عطفی در تحولات ژئوپلیتیک غرب آسیا بود که نهتنها نظم سیاسی و امنیتی عراق را دگرگون کرد، بلکه منطق جنگهای جدید را نیز وارد مرحلهای نوینی ساخت. ایالات متحده آمریکا بهموازات اقدامات نظامی، به بهرهگیری نظاممند از ابزارهای جنگ شناختی و عملیات روانی برای شکلدهی به واقعیتهای اجتماعی و سیاسی عراق پرداخت. پژوهش حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی پسارویدادی و روش گردآوری دادهها نیز از نوع اسنادی-کتابخانهای است که به تحلیل جنگ شناختی و عملیات روانی ایالات متحده آمریکا در عراق پس از سال ۲۰۰۳ میپردازد. سؤالات پژوهش حول بررسی ابزارها و روشهای به کار گرفته شده توسط ایالت متحده آمریکا، اهداف سیاسی، نظامی و فرهنگی پشت این عملیات و تأثیرات آن بر افکار عمومی و رفتار اجتماعی مردم عراق شکل گرفته است. فرضیات پژوهش بیان میکنند که ایالات متحده آمریکا با استفاده از ترکیبی از رسانههای جمعی، تبلیغات هدفمند، تولیدات فرهنگی و فضای مجازی، عملیات روانی گستردهای را اجرا کرده است. اهداف مهم این عملیات شامل مشروعسازی اشغال عراق، بازسازی تصویر مثبت از ایالات متحده آمریکا و تضعیف نمادهای مقاومت ملی بوده است. این اقدامات به تشدید بحرانهای هویتی، افزایش بیاعتمادی عمومی، تعمیق شکافهای قومیتی و مذهبی و بازتعریف هویت سیاسی عراق منجر شده است. در نهایت، این پژوهش به بررسی پیامدهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی این جنگ شناختی پرداخته است و اهمیت درک ابعاد فرهنگی و روانی جنگهای معاصر را برجسته میکند.