تمهیدات کاهنده پاسخ کیفری در مراحل پیشادادرسی و دادرسی در پرتو توافقی‌شدن آیین دادرسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران. (نویسنده مسؤول)

doi
10.22034/jccj.2023.414389.1363
چکیده

ازجمله گام‌هایی که در سیستم عدالت کیفری تبلور یافته و نظام‌های حقوقی را متأثر از نگرش‌های خود قرار داده است، توافقی‌شدن آیین دادرسی کیفری است. این رویکرد از یک‌طرف سیستم عدالت کیفری با تمامی امکانات و از طرفی بزه‌دیده و بزه‌کار را به‌عنوان یک بازیگر فعال در هرچه کم‌رنگ‌کردن آثار پدیده مجرمانه، معرفی می‌کند. این پژوهش با روشی توصیفی ـ تحلیلی نشان می‌دهد که نهادهای ارفاقی چون تعویق تعقیب، تعلیق تعقیب، بایگانی پرونده و دیگر نهادهای حقوقی که در قانون به آن اشاره شده و اختیار آن را به موجب قانون در دست سیستم عدالت کیفری قرار داده است، مصداق عینی تمهیداتی است که در راستای کاهش جرم و کندکردن پاسخ‌های کیفری امنیت‌مدار می‌باشد. یافته این پژوهش نشان می‌دهد هرچند این اقدامات سیستم عدالت کیفری در مراحل پیشادادرسی و در فرایند دادرسی آثاری مثبت ایجاد کرده است، اما دارای چالش‌های ژرفی است که برایند آن اثرات منفی نیز خواهد داشت. از طرفی در برخی از جرائم که دارای اثرات شدید اجتماعی هستند و نیز در جرائمی که صبغه امنیتی داشته و به‌نوعی نظام حاکمه را مورد هدف قرار می‌دهد، سیستم عدالت کیفری نه‌تنها آموزه‌های توافقی‌شدن را کنار می‌نهد، بلکه پاسخش به مجرم امنیت‌مدار، سرکوب‌محور و سزاگرای صرف است.