مدلی برای دوسوتوانی سازمانی در هلدینگ‌های چندمنظوره

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 استاد گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 استاد گروه مدیریت عملیات و فناوری اطلاعات، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22034/irm.2024.436810.1271
چکیده

دست یافتن به سطح یکسانی از اکتشاف و بهره‌برداری در سازمان آسان نیست، اما می‌توان مدت‌زمان رسیدن به آن را کوتاه‌تر کرد. سازمان‌هایی که اکتشاف را ترجیح می‏دهند و استخراج را کنار می‏گذارند، دچار هزینه‏های آزمایش کردن می‏شوند، بدون اینکه مزایای چندانی از آن به دست آورند. این شرکت‌ها سرشار از ایده‏های ارائه نشده و قابلیت‌های غیرمتمایز هستند. در مقابل، سازمان‌هایی که اکتشاف را کنار می‏گذارند و درگیر استخراج می‏شوند، احتمالاً در دام توازن ثابت می‏افتند، یعنی پیشرفتی نمی‏کنند و فقط بازدهی دارند. ایجاد یک توازن مناسب بین اکتشاف و استخراج فاکتور اصلی در شکوفایی سیستم هر شرکت است. ازاین‌رو هدف این پژوهش طراحی و تبیین مدل دوسوتوانی سازمانی در هلدینگ‌های چندمنظوره بوده است. روش تحقیق این پژوهش آمیخته از نوع اکتشافی است. ابتدا با استفاده از روش دلفی مدل دوسوتوانی سازمانی در هلدینگ‌های چندمنظوره شکل گرفت. بر اساس روش دلفی، 16 مقوله فرعی در قالب 2 مقوله‌ اصلی (اکتشاف و بهره‌برداری) اجزای مدل را تشکیل می‌دهند. سپس با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری مدل اندازه‌گیری اجزای مدل و مدل ساختاری کل مدل در سطح هلدینگ‌های چندمنظوره اعتبارسنجی شد. بر اساس یافته‌های روش مدل‌سازی معادلات ساختاری، در سطح هلدینگ‌های چندمنظوره موردبررسی، عامل «اکتشاف» از طریق زیر بعدهای «ارتباطات»، «استراتژی»، «انعطاف‌پذیری»، «توانمندی»، «چشم‌انداز»، «ساختار»، «فرهنگ ‌سازمانی»، «گرایش کارآفرینی» و «مدیریت کاوشگر» و عامل «بهره‌برداری» از طریق زیر بعدهای «استراتژی»، «انطباق»، «توانمندی»، «چشم‌انداز»، «ساختار»، «فرهنگ سازمانی» و «مدیریت»، متغیر مکنون مرتبه‌ی بالاتر «دوسوتوانی سازمانی» را تبیین می‌کنند.