فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اصل صلاحیت شخصی منفعل به‌عنوان یکی از اصول صلاحیتی حاکم بر قوانین کیفری، هنگامی اعمال می‎گردد که جرم ارتکابی در خارج از قلمرو حاکمیت یک کشور، علیه تبعه آن واقع شده ‎باشد. در این نوشتار با استفاده از روش توصیفی– تحلیلی و کتابخانه‎ای و با بررسی و تطبیق پیرامون این اصل در حقوق جزای ایران و انگلستان با نگاهی به اسناد بین‌المللی، چنین نتایج حاصل شده است که اولاً در حقوق جزای ایران، اعمال اصل صلاحیت شخصی منفعل با رعایت شرایط و ترتیباتی درخصوص کلیه جرایم مورد پذیرش قرار گرفته‌ است ولی در حقوق جزای انگلستان چنین صلاحیتی صرفاً درخصوص برخی از جرایم بسیار مهم از جمله گروگان‌گیری و جنبه‌های مختلف تروریسم مثل قتل، آدم‌ربایی، استفاده از مواد منفجره، پذیرفته شده ‎است. ثانیاً از لحاظ شرایط تحقق این اصل تفاوت‌هایی در حقوق جزای دو کشور ایران و انگلستان وجود دارد از جمله این‎که در حقوق جزای ایران شرایط عدم رسیدگی قبلی و عدم اجرای مجازات مضاعف درخصوص جرایم مستوجب حدود، قصاص، دیات و تعزیرات منصوص شرعی مورد پذیرش قانون‌گذار نبوده و در این جرایم بدون قید و شرط ولی در جرایم تعزیرات غیرمنصوص شرعی با قید و شرط مورد پذیرش قرار گرفته‌است، لیکن در حقوق جزای انگلستان این شروط مشمول کلیه جرایم تحت این اصل می‎باشد. ثالثاً شرط محاکمه غیابی در اعمال این اصل در قوانین هر دو کشور مورد پذیرش نمی‌باشد. بنابراین از حیث شرایط اعمال این اصل، موضع نظام عدالت کیفری انگلستان با اسناد بین‎المللی مطابقت بیشتری دارد.