کاربست روش شناسی کلامی آیت الله مکارم شیرازی در مسائل اعتقادی دینی

نویسندگان

1 استاد حکمت اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی و مدرّس خارج فقه حکمرانی

2 دانش‌آموختۀ سطح چهار و محقق و مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم

doi
10.22034/ksiu.2025.104.7
چکیده

هدف: هدف از انجام این پژوهش، ترسیم کاربست روش‌شناسی کلامی آیت‌الله مکارم شیرازی در مسائل اعتقادی دینی بود. روش: برای دستیابی به هدف پژوهش، از شیوۀ توصیفی- تحلیلی با تکیه بر اطلاعات کتابخانه‌ای و نرم‌افزار مکتوبات آثار استاد مکارم شیرازی و اسناد نوشتاری ایشان استفاده شد و با نگاه درجه دوم، پردازش و تحلیل داده‌ها در عملیات اندیشه‌ورزی آثار اعتقادی وی صورت پذیرفت. یافته‌ها: مسائل کلامی در اندیشۀ آیت‌الله مکارم، روشمند و مدلّل و مبتنی بر روش‌شناسی بود و این پژوهش، الگویی نمونه در عملکرد سایر متکلمان شمرده شد. نتیجه‌گیری: کاربست روش‌شناسی کلامی استاد مکارم، در چهار گام تبیین، تنظیم، اثبات و دفاع، با شیوه‌های تبیین، نظیر تبیین واژه‌ها و بیان تاریخچه مسئله؛ شیوه‌های تنظیم، همچون ترتیب منطقی و تقدّم آموزه‌های عقلی بر نقلی؛ شیوه‌های اثبات، مانند ارائۀ انواع دلیل به لحاظ مقدمات یا انواع دلیل از نظر صورت و ماده و در نهایت شیوه‌های دفاع، مثل طرح سؤال از مخاطب، ارائۀ پاسخ نقضی و حلّی در استدلال و عملیات پاسخگویی به مسائل اعتقادی به سامان ‌رسید.