فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش خشکی انتهای فصل یکی از عوامل مهم کاهش‌دهنده عملکرد دانه نخود در کشت دیم مناطق سردسیری و معتدله است. در این مطالعه به منظور بررسی اثر محلول­پاشی با اسید سالیسیلیک، اسید آسکوربیک و کلرید کلسیم بر تحمل به تنش خشکی انتهای فصل ارقام جدید اصلاح‌شده نخود، در مرکز تحقیقات کشاورزی دیم سرارود کرمانشاه طی سال زراعی 1398-1397 به ­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­‌های کامل تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. ارقام نخود منصور و عادل و محلول­­‌پاشی­‌ها شامل کاربرد انفرادی اسید سالیسیلیک­، اسید آسکوربیک­، کلرید کلسیم و ترکیب دوتایی آنها به همراه محلول­­پاشی با آب (شاهد) بودند. محلول­پاشی اسید سالیسیلیک با غلظت 5/1 میلی­مولار، اسید آسکوربیک با غلظت10 میلی­‌مولار و کلرید کلسیم با غلظت 5 میلی‌­مولار انجام شد. محلول­پاشی‌ها در دو مرحله 50درصد گل­دهی و 50 درصد غلاف­‌دهی بوته‌ها انجام گردید. شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول، کل ماده خشک و صفات مرتبط با اجزای عملکرد دانه و عملکرد کمی و کیفی شامل ارتفاع بوته، تعداد­ ساقه فرعی، تعداد­ دانه در غلاف، تعداد­ غلاف در بوته، وزن100دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و درصدپروتئین دانه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج آزمایش نشان داد اثر محلول­پاشی بر صفات تعداد­ ساقه فرعی، تعداد­ دانه در غلاف، وزن100دانه، عملکرد ­بیولوژیک، عملکرد ­دانه و عملکرد ­پروتئین دانه معنی­دار بود. اثر ترکیبات مورد استفاده به صورت انفرادی کمتر از کاربرد ترکیبی آنها بود، از لحاظ عملکرد دانه به طور متوسط رقم منصور با 87/61 گرم در متر مربع بر رقم عادل با 16/51 گرم در متر مربع برتری داشت. در بین محلول­‌پاشی­‌ها بیشترین تأثیر را بر عملکرد دانه، محلول اسید ­سالیسیلیک + کلرید کلسیم با 99/67­ و کمترین تأثیر را تیمار شاهد (آب پاشی به تنهایی) با 80/45 گرم در مترمربع داشت. به طور کلی ببیشترین عملکرد دانه به رقم منصور با محلول اسید سالیسیلیک+ کلرید کلسیم با 55/71 گرم درمترمربع حاصل شد. همچنین بیشترین درصد پروتئین دانه در رقم منصور با 12/23 درصد و کمترین درصدپروتئین دانه در رقم عادل با 05/20 درصد مشاهده شد. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده در رقم منصور استفاده از اسید سالیسیلیک به همراه کلرید کلسیم و یا اسید آسکوربیک و در رقم عادل کاربرد اسید سالیسیلیک به همراه کلرید کلسیم در غلظت­های مذکور جهت­ کاهش اثرات نامطلوب تنش­ خشکی انتهای فصل­ بر عملکرد ارقام نخود در شرایط دیم منظقه کرمانشاه مناسب است هرچند که این موضوع نیاز به مطالعات تکمیلی دارد.