بررسی صفات فیتوشیمیایی و روش‌های بهبود جوانه‌زنی بذر در جمعیت‌های گیاه دارویی کَبَر (Capparis spinosa L.) بومی ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی پردیس کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران

2 گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی ، پردیس کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس

4 استادیار، گروه علوم باغبانی، پردیس کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22124/jms.2023.23352.1729
چکیده

گیاه دارویی کَبَر (Capparis spinosa) مصارف دارویی،خوراکی، و صنعتی داشته و از زمان‌های بسیار دور جهت درمان بیماری‌های کلیوی، طحال، کبد، فلج، نقرس، و روماتیسم استفاده می‌شده است. خواب ناشی از پوسته سخت بذر از جمله مشکلات جوانه زنی بذر در این گیاه می‌باشد، به منظور ارزیابی روش‏های بهبود جوانه‌زنی و بررسی ویژگی‏های فیتوشیمیایی آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام پذیرفت. در این آزمایش، جهت بهبود جوانه‏زنی، بذور چهار جمعیت (تهران، تربت‌جام، فیروزآباد، و برازجان) و شش تیمار بذری (شاهد، فراصوت، پتاسیم نیترات، جیبرلیک اسید، سرمادهی، و خراش‌دهی) مورد بررسی قرار گرفت. همچنین، خصوصیات فیتوشیمیایی جمعیت‏های ذکر شده مقایسه شد. نتایج بررسی صفات فیتوشیمیایی نشان داد که جمعیت تربت‌جام بیشترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی را با IC50 برابر با 4/26 داشت. بیشترین میزان فنل کل برابر 03/227 میلی‌گرم معادل گالیک اسید بر گرم عصاره خشک و فلاونویید کل برابر با 54/71 میلی‌گرم کوئرستین بر گرم عصاره خشک از جمعیت تهران به‌دست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین درصد جوانه‏زنی با 62 درصد و بیشترین سرعت جوانه‏زنی با 5/3 درصد در روز در تیمار جمعیت فیروزآباد در شرایط خراش‏دهی مشاهد شد. علاوه بر این، نتایج این پژوهش نشان داد که در جمعیت تهران، تربت جام، فیروزآباد، و برازجان به ترتیب 55/6، 25/7، 44/3، و 25/11 برابر نسبت به شاهد افزایش درصد جوانه‏زنی نشان داد. با توجه به نتایج این تحقیق، جهت افزایش میزان جوانه‏زنی گیاه دارویی با ارزش کَبَر، استفاده از خراش‏دهی توصیه می‏گردد.