بررسی نظریة بیداری اسلامی درمورد انقلابهای خاورمیانه
نویسندگان
1 دکترای اندیشة سیاسی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
doi
چکیده
نظریة بیداری اسلامی که مقام معظم رهبری درمورد انقلابهای خاورمیانه ارائه کرد، روشی متوازن و مبتنیبر حضور توأمان مردم و ارزشهای الهی در جامعه است. دیدگاه امام خمینی (ره) نیز بر همین اساس بوده است. دو عنصر آفت بیداری اسلامی است: 1. تحجر و جزماندیشی؛ 2. خودباختگی. بر این اساس، بیداری اسلامی در مقابل افراطگرایی و نیز تفریط و خودباختگی قرار میگیرد. نظریة بیداری اسلامی درپی مصادرة انقلابهای منطقه نیست. آنچه همواره مقام معظم رهبری بر آن تأکید ورزیده، حضور مردم و ارزشهای الهی است و بر این فرض مبتنی است که اگر حضور مردم منطقه بدون تحمیل و آزادانه باشد، بهطور طبیعی حرکت به سمت ارزشهای الهی و اسلامی خواهد بود. نظریة بیداری اسلامی دربارۀ انقلابهای خاورمیانه است و در مقابل دیدگاه غربیها قرار میگیرد. غرب درپی آن است تا فرایند این انقلابها در مسیر تأمین خواستها و منافع غرب باشد. در این راه، حتی از مداخلۀ نظامی پرهیز نمیکند؛ مانند آنچه در لیبی رخ داد. برای غرب پذیرفته نیست که حکومتهای دیگر، مانند جمهوری اسلامی ایران، در منطقه شکل بگیرند. در بیش از سه دهة گذشته، این موضوع از اولویتهای غرب در منطقه بوده است. غرب برای جلوگیری از ایجاد جمهوری اسلامی دیگری در منطقه همة اقدامات تأمینی، تدافعی، و تهاجمی خود را بهکار گرفته است. با این حال، آنچه گسترش یافته، الگوهای انقلاب ایران بوده است. دشوار میتوان پیشبینی کرد که حکومتهای آیندة خاورمیانه چه ویژگیهایی خواهند داشت. واضح اینکه، در خاورمیانۀ آینده، مردم نقش بیشتری خواهند داشت و حکومتهای شبهجمهوری و مادامالعمر جایی نخواهند داشت.
