فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقابلة مسلمین با عقب‌ماندگی حاصل از دو پدیدة استعمار و استبداد در قالب توسل به سه گفتمان غرب‌گرایی، ملی‌گرایی، و اسلام‌گرایی چاره‌جویی شد، اما تجربة تاریخی نشان داد با توجه به عمق اعتقادی مسلمین و جغرافیایی فرهنگی جهان اسلام تنها دست‌یازیدن به گفتمان اسلام‌گرایی می‌تواند مسلمین را در این مبارزه به اهداف نهایی برساند. البته گفتمان اسلام‌گرایی نیز گفتمانی همگن و یک‌دست نبوده و بر‌اساس مقتضیات زمان مراحل تطور مختلف را طی کرده است. این گفتمان با تاکتیک‌های متفاوت، اما با استراتژی واحد، توانست نرم‌افزار لازم برای حرکت نهضت‌های اسلامی را فراهم کند و این نهضت‌ها توانستند تأثیرات درخور ملاحظه‌ای را هم در عرصة داخلی کشورها و هم در عرصة جهان اسلام و هم در عرصة بین‌المللی برجای گذارند. در این تحقیق، به‌دنبال پاسخ به این پرسش‌ایم که نخست گفتمان غالب مقابلۀ مسلمین با عقب‌ماندگی حاصل از دو پدیدة استعمار و استبداد چه سیر تطوری را تا‌کنون طی کرده و از این به بعد باید طی کند و دوم، این گفتمان در قالب چه رهیافت‌هایی تحلیل می‌شود.