اراده و تأثیر آن بر مسؤولیت کیفری با رویکرد تطبیقی به سایر ارکان جرم
نویسندگان
1 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. (نویسنده مسؤول)
2 دانشجوی دکتری گروه حقوق جزا و جرمشناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
doi
10.22034/jccj.2023.413818.1356چکیده
برداشت مُجمل قانونگذار کیفری از مفهوم اراده و تعبیر کلی وی در اینزمینه از چالشهای مهم قانون مجازات اسلامی در بخش مسؤولیت کیفری است. هدف مقاله حضار بررسی این سؤال مهم است که اراده چه تأثیری بر مسؤولیت کیفری دارد؟ مقاله پیش رو توصیفی ـ تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانهای به بررسی موضوع مورد اشاره پرداخته شده است. یافتهها نشان داد اثبات وجود اراده در همه جرایم، خواه عمدی یا غیرعمدی، ضروری است. مبنای مسؤوﻟﻴﺖ ﻛﻴﻔﺮی، ارادیﺑﻮدن رﻓﺘﺎر اﺳﺖ. اﮔﺮ ﻓﺮدی آزاداﻧﻪ ﺣﻖ اﻧﺘﺨﺎب رﻓﺘﺎر ارﺗﻜﺎﺑﻲ ﺧﻮﻳﺶ را ﻧﺪاﺷﺘﻪ باشد، بدینمعنی که ﻓاقد آزادی اراده باشد ﻳﺎ ﻣﺠﺎﻟﻲ ﺑﺮای اﻧﺘﺨﺎب رﻓﺘﺎر ﺗﻮﺳﻂ وی وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ، نمیتوان برای وی مسؤولیت کیفری قائل شد. در تحلیل نقش اراده در تحقق مسؤولیت کیفری در حقوق ایران باید گفت که عنصر معنوی رکن رکین هر جرم است و تا زمانی که فکر مجرمانه مورد تجزیهوتحلیل مرتکب قرار نگیرد، سپس عزم ذهنی جرم را برای تجلیبخشیدن و ظهور و بروز عالم مادی و بیرونی جزم نکرده باشد، اراده نمیتواند نقض قانون کند، اگرچه اراده امری نامرئی است و همیشه باید ارادهای برای جرم باشد که پسازآن عنصر روانی وارسی گردد.
