واکنش عملکرد و اجزای عملکرد ارقام نخود دیم (Cicer arietinum L.) به تراکم بوته و حضور علف‌های‌هرز

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران

doi
10.22067/ijpr.v12i1.74983
چکیده

به منظور بررسی واکنش زیست‌توده کل علف‌های‌هرز، عملکرد و اجزای عملکرد چهار رقم نخود دیم به تراکم کاشت و تداخل علف­های‌هرز در شرایط دیم شهرستان کرمانشاه، آزمایشی در سال زراعی 94-1393 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گرفت. آزمایش به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. تیمارها شامل سه تراکم کاشت (3/31، 5/38 و 50 بوته در مترمربع) و چهار رقم نخود آزاد، آرمان، هاشم و عادل در دو سطح وجین و عدم وجین علف‌های‌هرز بود. به­طور کلی، با افزایش تراکم کاشت همه ارقام نخود، از میزان عملکرد اقتصادی کاسته شد. در تراکم­های کاشت 5/38 و 50 بوته در مترمربع، رقم آزاد به ترتیب 9/8 و 6/42 درصد، رقم آرمان به ترتیب 5/30 و 2/37 درصد، رقم هاشم به ترتیب 7/23 و 2/40 درصد و رقم عادل به ترتیب 9/32 و 3/36 درصد نسبت به تراکم کاشت 3/31 بوته در مترمربع کاهش در عملکرد اقتصادی از خود نشان دادند. رقم آزاد در تیمار وجین علف­های­هرز با میانگین تولید 4/146 گرم در مترمربع، بیشترین و رقم آرمان در تیمار عدم وجین علف­های‌هرز با میانگین تولید 2/45 گرم در مترمربع، کمترین عملکرد اقتصادی را تولید کردند. عدم وجین علف‌های‌هرز به ترتیب باعث کاهش 1/59، 9/51، 2/61 و 3/46 درصدی عملکرد اقتصادی در ارقام آزاد، آرمان، هاشم و عادل شد. در مرحله اول نمونه­برداری از علف­های‌هرز، بیشترین (7/25 گرم در مترمربع) و کمترین (7/17 گرم در مترمربع) زیست‌توده کل علف‌های‌هرز به ترتیب در تراکم کاشت 3/31 و 5/38 بوته در مترمربع مشاهده شد. درمرحله دوم نمونه­برداری از علف­های‌هرز، بیشترین (0/60 گرم در مترمربع) و کمترین (8/42 گرم در مترمربع) زیست‌توده کل علف‌های‌هرز به ترتیب در تراکم کاشت 3/31 و 50 بوته در مترمربع مشاهده شد. در مرحله دوم نمونه­برداری از علف­های‌هرز، بیشترین (7/54 گرم در مترمربع) و کمترین (8/40 گرم در مترمربع) زیست‌توده کل علف‌های‌هرز به ترتیب در ارقام نخود هاشم و عادل مشاهده شد. در مجموع نتایج این آزمایش نشان داد که ارقام آزاد و هاشم با تراکم بوته کم (3/31 بوته در مترمربع) و با کنترل کامل علف­های­هرز برای کاشت به صورت دیم در منطقه مورد بررسی توصیه می­شوند و راهبرد کاهش خسارت علف­های­هرز از طریق افزایش تراکم بوته، کارایی مناسبی ندارد.