فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیده مکان علاوه‌بر بعد مادی، از بعد غیرمادی نیز برخوردار بوده و احساساتی در ساکنان خود ایجاد می‌کند. به واسطه این احساسات نوعی دلبستگی به مکان در افراد ایجاد شده که منجر به شکل‌گیری هویت مکانی می‌شود. هدف اصلی این پژوهش تبیین دلبستگی به مکان در نوجوانان ساکن در محله‌های منتخبی از شهر تهران است. این حس دلبستگی مکانی بر ظرفیت اجتماعی با تأکید بر سرمایه اجتماعی و ظرفیت مکانی با تأکید بر کیفیت محیط سکونت تأثیر می‌گذارد که در این فرآیند تحلیل می شود، همچنین کاربرد مدل‌های ساختاری (به دلیل چند بعدی بودن ابعاد بررسی و وجود متغیرهای مکنون) در حوزه مطالعات شهری معرفی می شود. در این تحقیق تحلیلی و همبستگی، نمونه‌ای 475 نفری از نوجوانان محله‌های مناطق 17، 10، 8، 1 شهر تهران که به روش طبقه‌ای سیستماتیک انتخاب شده بودند، گردآوری شد هر یک از متغیرهای پنج‌گانه تحقیق شامل ظرفیت اجتماعی، ظرفیت مکانی، امنیت اجتماعی، دسترسی به خدمات و خاستگاه اقتصادی- اجتماعی با استفاده از روش «مدل‌سازی معادلات ساختاری» و تکنیک «تحلیل مسیر» مورد بررسی قرار گرفت. سپس سه مدل از چگونگی روابط متفاوت میان متغیرها تهیه شد که نتایج آن‌ها نشان می‌دهد مدل تأثیرگذاری حس دلبستگی به مکان در میان نوجوانان، از طریق متغیرهای ظرفیت مکانی و دسترسی به خدمات بهتر از دیگر روابط را آشکار می‌کند. بیشترین اثر علی را بر متغیر دلبستگی به مکان داشته و در مجموع 73‌درصد از واریانس آن را تبیین می‌کنند. بر مبنای یافته‌های پژوهش هر چهار متغیر اصلی تحقیق یعنی: «ظرفیت مکانی»، «ظرفیت اجتماعی»، «دسترسی به خدمات»، «امنیت اجتماعی» و متغیر جانبی «خاستگاه اقتصادی- اجتماعی» با متغیر وابسته «میزان دلبستگی به مکان» رابطه معنی‌داری داشته‌اند ( p<.01 ) و این نتایج با ضریب اطمینان 99‌درصد قابلیت تعمیم به نوجوانان ساکن در محله‌های منتخب است.