بررسی اثربخشی برنامه آموزشی «کرامت انسانی در پرتو آموزه های قرآن و روانشناسی» بر پایبندی مذهبی و تصور از خدا در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان
نویسندگان
1 دکترای علوم قرآن و حدیث، کارشناس ارشد مشاوره خانواده؛ استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان. تهران، ایران
2 دکترای علوم قرآن و حدیث، استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان. تهران، ایران
doi
10.22034/ksiu.2025.104.111چکیده
هدف: پژوهش حاضر با هدف تحلیل اثرات یک برنامۀ آموزشی مبتنی بر اندیشۀ کرامت انسانی در چارچوب آموزههای قرآنی و مفاهیم رواندرمانی، بر پایبندی مذهبی و تصویر ذهنی از خدا در دانشجویان دانشگاه فرهنگیان طراحی و اجرا شد. روششناسی: این مطالعه به شیوۀ نیمهآزمایشی و با طرح پیش-پسآزمون تکگروهی روی نمونهای مشتمل بر ۴۱ دانشجوی دختر انجام شد. ابزارهای استفادهشده شامل پرسشنامۀ پایبندی مذهبی(جانبزرگی، ۱۳۸۸) و پرسشنامۀ تصویر ذهنی خدا(GLL) بود. این مداخله شامل ۱۶ جلسۀ ۹۰ دقیقهای بود و بر مفاهیم دینی کرامت انسانی با تأکید بر آیات قرآن کریم و اصول روانشناسی مثبتنگر تمرکز داشت. تحلیل دادهها از طریق آزمون تی همبسته و نرمافزار اس.پی.اس.اس انجام شد. یافتهها: نتایج آماری نشان داد که برنامۀ آموزشی به طور معناداری موجب افزایش پایبندی مذهبی دانشجویان شد. همچنین، تصویر مثبت از خدا با افزایش محسوس سه بُعد «حضور خدا»، «مراقبت الهی» و کاهش «تصویر منفی از خدا» بهبود یافت. علاوه بر این، درجات دوسوگرایی و ناپایبندی مذهبی به طور معناداری کاسته شد. نتیجهگیری: برنامۀ آموزشی مبتنی بر کرامت انسانی که تعامل بین آموزههای قرآنی و مفاهیم روانشناسی را در بر میگیرد، به عنوان مداخلهای اثربخش در توسعۀ دینداری پایدار و اصلاح تصویر ذهنی از خدا در میان دانشجویان شناخته شد. یافتهها بر ضرورت قرار گرفتن این نوع آموزشها در نظام دروس تربیت و معارف اسلامی، به منظور تقویت بنیانهای معنوی و اخلاقی جوانان، به ویژه دانشجومعلمان، تأکید دارند.
