فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور ارزیابی و انتخاب ژنوتیپ‌های عدس منتخب متحمل به تنش خشکی و بررسی کارآیی شاخص‌های قدیمی و جدید تحمل به تنش، پژوهشی در سال زراعی 94-1393 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و تحت دو شرایط رطوبتی عدم تنش خشکی (تأمین 100درصد نیاز آبی گیاه) و تنش خشکی (تأمین 40 درصد نیاز آبی گیاه) بر روی 9 ژنوتیپ برگزیده از بین 73 ژنوتیپ مورد بررسی در آزمایش زراعی سال قبل، اجرا گردید. برای اعمال دقیق محدودیت آبی، از سیستم آبیاری قطره‌ای نواری استفاده شد و میزان آب ورودی توسط کنتور مورد پایش قرار گرفت. بر اساس نتایج، در شرایط بدون تنش، ژنوتیپ‌های MLC356 و MLC121 به ترتیب، با تولید 2621 و 993 کیلوگرم دانه در هکتار، بالاترین و پایین‌ترین رتبه تولید دانه در واحد سطح را به خود اختصاص دادند. در شرایط تنش نیز ژنوتیپ‌های‌ Cabralinta و MLC121 به‌ترتیب، با تولید 876 و 288 کیلوگرم دانه در هکتار، بالاترین و پایین‌ترین رتبه تولید دانه در واحد سطح را کسب کردند. ارزیابی تحمل به تنش خشکی، بر اساس هشت شاخص قدیمی (HM، TOL، MP، STI، GMP، YI، DI و REI) و پنج شاخص جدید (SSPI، ATI، SNPI، K1STI و K2STI) صورت گرفت. مطالعۀ همبستگی بین عملکرد دانه در شرایط تنش و عدم تنش و شاخص‌های تحمل به خشکی نشان داد که شاخص جدید K2STI و شاخص‌های قدیمی STI، GMP، REI، HM و MP برای شناسایی ژنوتیپ‌هایی با عملکرد بالا در هر دو شرایط رطوبتی (تنش و بدون تنش) مناسب هستند. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی و ترسیم بای‌پلات نیز نشان داد که شاخص‌های جدید SNPI و K2STI و شاخص‌های قدیمی YI، HM، GMP، REI و STI بهترین شاخص‌ها برای جداسازی ژنوتیپ‌های در هر دو شرایط رطوبتی هستند و بر این اساس، ژنوتیپ‌های MLC356، Cabralinta و MLC025 به‌عنوان ژنوتیپ‌های متحمل به تنش خشکی و با عملکرد بالا انتخاب شدند. برای گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها، تجزیه خوشه‌ای انجام گرفت و رسم دندروگرام، ژنوتیپ‌ها را به چهار کلاستر گروه‌بندی کرد که در این گروه‌بندی، Cabralinta و MLC025 در یک کلاستر (کلاستر دوم) قرار گرفتند.