فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حضور علف‌های‌هرز در زیست‌بوم‌های کشاورزی همیشه منفی نبوده و می‌تواند با افزایش تنوع گونه‌ای سبب ایجاد اثرات مثبت بر زیست‌بوم و گیاه زراعی شود. ازاین‌رو مطالعه­ای در سال زراعی 95-1394 با هدف بررسی روابط موجود در جوامع علف‌های‌هرز یک مزرعه عدس و نیز اثر شاخص‌های تنوع بر عملکرد عدس انجام شد. تراکم، ارتفاع و وزن خشک علف­­های‌هرز به‌عنوان متغیرهای مستقل و عملکرد عدس به‌عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته‌شد و نمونه­برداری در دو مرحله (قبل از گلدهی و همزمان با رسیدگی فیزیولوژیکی عدس) انجام شد. علاوه بر این، با استفاده از داده­های ثبت‌شده مربوط به علف‌های‌هرز، شاخص­های تنوع زیستی شانون-وینر ('H) و سیمپسون (D) و شاخـص‌های یکنواختی اسمیث- ویلسون (Evar) و کامارگو ('E) محاسبه شدند. روابط بین علف­های‌هرز و عدس با استفاده از رگرسیون گام‌به‌گام و نقشه‌های مربوط به تنوع علف­های‌هرز و عدس نیز با استفاده از روش درون‌یابی کریجینگ استخراج شدند. نتایج مطالعه نشان داد که عملکرد دانه عدس با افزایش یک بوته و همچنین یک گرم در مترمربع علف‌هرز به مقدار 83/0 و 27/0 گرم در مترمربع کاهش یافت؛ درحالی‌که تنوع و یکنواختی علف‌های‌هرز، بر عملکرد عدس اثر مثبت و معنی‌دار داشت و افزایش یک واحد در شاخص‌های یکنواختی اسمیث و ویلسون و تنوع سیمپسون منجر به افزایش عملکرد دانه عدس به مقدار 48/76 و 66/64 گرم در مترمربع شد. نقشه‌های مکانی عملکرد عدس و شاخص‌های تنوع و یکنواختی علف‌های‌هرز نیز به‌خوبی نمایانگر این رابطه مثبت بود. در حقیقت افزایش تنوع و یکنواختی علف­های‌هرز در مزارع باعث تقسیم عادلانه­تر منابع و خسارت‌زایی کمتر برخی گونه­های علف­های‌هرز می‌شود. ازاین‌رو، افزایش آگاهی درباره اثرات مثبت و منفی تنوع علف‌های‌هرز می‌تواند در مدیریت بهتر علف‌های‌هرز مزارع مفید واقع شود.