جایگاه قضازدایی در جرائم خرد در فقه و حقوق‌کیفری در پرتو موازین حقوق بشری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 استادیار، گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

doi
10.22034/jccj.2023.413132.1346
چکیده

جرائم خرد از موضوعات مهم حقوق کیفری است که چندان مورد بررسی قرار نگرفته است. این جرایم به دلیل حجم بالا تأثیر منفی زیادی بر موازین حقوق بشری شهروندان دارد. بحث مقابله با جرایم خرد و کاهش آثار حقوق بشری آن از موضوعات مهمی است که نیازمند بحث و بررسی است. هدف مقاله حاضر بررسی قضازدایی در جرائم خرد در فقه و حقوق کیفری و تأثیر آن بر موازین حقوق بشری است. مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته ‌شده است. یافته‌ها بیانگر این امر است که اساساً در ایران، قانون‌گذار تعریفی از جرائم خرد ارائه نکرده است ضمن اینکه گرایش به تقسیم جرائم به خرد و کلان در تحولات تقنینی ایران به چشم نمی‌خورد. بر همین اساس، قانون‌گذار رویکرد خاص و ویژه‌ای در مواجه با جرائمی تحت این عنوان در پیش نگرفته است. قضازدایی در فقه مورد توجه قرارگرفته و حکمیت، مذاکره، صلح و سازش، خطاپوشی و چشم‌پوشی از مهم‌ترین روش‌های قضازدایی است. در حقوق کیفری ایران نیز میانجیگری از مهم‌ترین ابزارهای قضازدایی است. کاهش اطاله دادرسی و افزایش سرعت در رسیدگی، به رسمیت شناختن جایگاه بزه­دیده در نظام عدالت کیفری، انسانی‌تر کردن دادرسی کیفری و کاستن از تبعات سوء محاکم قضایی و کاهش مداخله­کیفری از مهم‌ترین آثار قضازدایی است­که نقش مهمی در رعایت موازین حقوق بشری دارد.