احتکار از منظر مذاهب اسلامی با تأکید بر فقه امامیه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

2 دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. (نویسنده مسؤول)

3 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.

doi
10.22034/jccj.2024.413402.1351
چکیده

احتکار کالاهای ضروری از مهم‌ترین چالش‌هایی است که بشر در طول تاریخ با آن روبه‌رو است و در زمان معاصر نیز دولت‌ها در سرتاسر جهان، گرفتار آن و لوازم و آثار شومش شده‌اند. بر این اساس, مطالعه حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی احتکار از دیدگاه اسلام و مذاهب اسلامی با تاکید بر فقه امامیه پرداخته است و نظرات فقه‌های این مذاهب را مطرح و واکاوی می‌نماید. مشهور رأی به حرمت احتکار داده‌اند و برخی دیگر به کراهت. در متون فقهی تمامی مذاهب اسلام، فقها در مذموم بودن احتکار هم‌صدا و متفق‌القول هستند، منتها در حکم تکلیفی آن هم‌رأی نیستند و این مطلب به‌دلیل اختلاف برداشت ایشان از مبانی احتکار است. با این حال، مداقه در روایاتی که در این زمینه وارد شده است نشان می‌دهد قول به حرمت قوی‌تر به‌نظر می‌رسد. علاوه‌براین اختلاف، فقهای اسلام در زمینه اجناس مشمول عنوان احتکار نیز با یک‌دیگر هم‌نظر نبوده‌اند. لذا, این مطالعه دارای امور کاربردی برحسب شرایط حال می‌باشد.